Kırım Türkleri (Tatar Türkleri)

Tarih: 20 Kasım 2012  |   Bölüm: Tarih  |   Yorumlar: Yok.  |   Yazar:

kırım tatar türkleriKırım çok eskidenberi Türklerin işgal ettiği tarihî bir saha olmuştur. Burası gerçekten de daha ortaçağda Hazar devletinin bir parçası olması dolayısı ile Gazariya adını almış, Hazar devletinin düşmesi üzerine de VII – VIII. yüzyıldan itibaren, çeşitli Türl< boylarının yerleşmesine sahne olmuştur.

XIII. yüzyıldaki siyasi olaylarla Volga boyundan ve Nogay is-teplerinden kopup gelen, Türk göçleriyle saha, kesif bir Türk akı-nma uğramış, böylece yarımada çok kısa zamanda Türkleşmiştir. Kırım Tatarları, deyimi ise etnik olmaktan ziyade siyasî olup, Haci-Giray hanın idaresi altında, 1450’de müstakil bir devlet olduktan ve 1478 yılında Mengli – Giray hanın Osmanlı İmparatorluğu himayesini kazandıktan sonradır ki, AvrupalIlar tarafından bura halkına verilmiş bir addır. Bununla beraber Kınm hanlığı, millî varlığı ile 1783 tarihine kadar yaşamış, nihayet Rusya baskısına dayanamıyarak bu tarihte ilhak edilmiştir.

Kırım’ın Rusya’ya ilhakı bura Türklerinin maddî ve manevî felâketine sebep olmuştur. Hele Osmanlı – Rus devletleri savaşlarına sahne oluşu, halkı büsbütün çileden çıkarmış, emsalsiz göçlere ve yeni yeni vatan edinmelere yol açmıştır. Bu yüzden yarımadanın Türk halkı, güngeçtikçe azalmış, saha, tersine rus, grek, ermeni, ukraynalı gibi yabancılarla dolmağa başlamıştır. Nihayet ikinci dünya savaşlarında, yersiz ve mânâsız bir takım gerçeğe uymayan bahanelerle bütün Türk halkı Stalin’in emriyle Özbekistan’a sürülmüştür.

Çuvaşlar (Çuvaş Türkleri)

Tarih: 19 Kasım 2012  |   Bölüm: Tarih  |   Yorumlar: Yok.  |   Yazar:

çuvaşlar çuvaş türkleriDört kalabalık grup halinde Rusya’nın güneyinde, Kazan Simbirsk, Orenburg, Saratov eyaletlerinde yerleşmişlerdir. Volga’-nın sol kıyılarındaki Çuvaş yerleşme mıntıkaları daha az kalabalıktır. Takriben XIII. yüzyılın ilk yarısında buraya gelmişlerdir. Rus kaynaklan Çuvaşları Vasilsursk şehrinin kuruluşu münasebetiyle ilk defa 1524 yılında zikretmeye başlamışlardır. Bir aralık Kazan Türkleri hakimiyetinde yaşadıktan sonra 1743 tarihlerinde Rusya tabiyetine geçmişlerdir.

Aralarında yaşayan millî efsanelerine göre vaktiyle, bir takım dağlar aşdıktan sonra, Karadeniz havzasından gelmişlerdir. Ced-lerinin de Çuvaş olduğu zikredilmektedir. Çuvaşlar komşuları arasında “Dağ halkı” diye tanınmaktadırlar. Nitekim aynı mânâda olmak üzere Çeremisler bunlara “Kurukmari” kavim adını takmışlardır. Ruslar ise kendi dillerine uyarak Çuvaşlara “Gorniys Tatarı” adını vermişlerdir. Çuvaşların menşeleri hakkında literatürde bir çok şeyler söylenmiş bulunmaktadır. Birbirine zıt fikirlerle beslenen bu araştırmalar bir yana, Çuvaşların özbeöz Türk olduklarına şüphe yoktur. Sayıları 1.500.000’dir. Muhtar Sovyet Cumhuriyetidir. Baş şehirleri Çeboksarı’dır.

Başkurtlar (Başkurdistan Türkleri)

Tarih: 18 Kasım 2012  |   Bölüm: Tarih  |   Yorumlar: 1 yorum  |   Yazar:

başkurtlar başkurdistan türkleriÇok eski zamanlardan beri Avrupa Rusyasımn güney-doğu-sunda, bilhassa Ural dağları eteklerinden Orsk, Orenburg, Ufa, Vyatka, Perm ve Samara’ya kadar uzanan geniş sahada yerleşmişlerdir.

Bir ihtimale göre XV. yüzyıla kadar Urala yakın istep-te yaşamışlardır. Ancak sonraları yukarıdaki coğrafî sahaya kaymışlardır. Nitekim ilk arap gezginleri bunlara Ural ırmağının aşağı mecrasında rastlamışlardır.

Rubruquıs ve Plano Karpini Baş-kırtları Yayık ırmağı boylarında görmüş, tanımışlardır. Moğol istilâsında Batu hanın ordularına katılmışlardır. Gösterdikleri mukavemete rağmen üçyüz elli yıl önce Rusyaya ilhak edilmişlerse de 1918 yıllarında iki yıla yakın bir zaman için istiklâllerini ilân etme imkânını bulmuşlardır.

Kazan Tatar Türkleri

Tarih: 18 Kasım 2012  |   Bölüm: Tarih  |   Yorumlar: Yok.  |   Yazar:

kazan tatar türkleriRusya sınırları içerisine alınmış bir çok Türk halkları gibi Kazan eli Türkleri de edebiyata “Tatar” etnonimi altında geçmiştir. Bu ad, sonraları Kırım yarımadasında yaşayanlara ve Azeri’lere de teşmil edilerek Kazan Tatarı, Kırım Tatarı, Kafkasya Tatarı gibi kavim adlarının doğuşuna yol açmıştır. Türk – Tatar adı bugün birbirini tamamlayan bir dil grubu adını ifade etmektedir.

Tatar kelimesi, Türk dilli abidelerde ilk defa, Orhun yazıtlarında geçmektedir. Türk hakanının “yuğ” merasimine katılanlar arasında “Oğuz Tatar” kavim birliği halkını temsil eden bir heyetten bahs edilmektedir. Ayrıca bu halkın, Türk tarih sahnesinde yer aldığı görülmektedir. Çin kaynaklan bunlar çeşitli devrelere ait olarak “Ta-Ta” yahut “Da-Da” adları altında zikr etmektedirler. Tarihçi Reşideddin ise bu halkı özbeöz müstakil bir kavim olarak kaydetmekte ve dillerinin Moğolca olduğunu yazmaktadır. Diğer tarihçilerden Cüveyni ise Tatar kavim adından etnik olmaktan ziyade siyasi bir terim olarak bahsetmektedir. Bu kavrayış tarzına Çinlilerde de raslanır. Bu suretle ‘Tatar”adı bir nevi kavimler birliğini ifade etmiştir.

Buna karşılık Kaşgarlı Mahmud, Gerdizi gibi çağının inanılır yazarları Tatarları tamamiyle Türk saymaktadırlar. Bugünkü dil ve kültürleri bu cereyanı tamamiyle doğrulamaktadır. Nitekim Kazan Türklerinin, bugünkü İdil boyu Türk âlemi içinde, kuvvetli bir millî kültüre sahip oldukları görülmektedir.

Kazan Türklerinin menşeleri ve buraya gelip yerleşmeleri hakkında çeşitli fikirler ortaya sürülmektedir. Bazılarına göre bunlar, XIII. yüzyılda Kama havzasını ele geçiren Kıpçaklarm bir koludurlar. Bazılarına göre ise Kazan Türkleri, eski Bulgar Türk devletinin parçalanması üzerine. Moğol istilası dalgalarından kaçarak burada yerleşen Türklerin ahfadıdırlar. Yerleştikleri sahanın merkezini Mahmutekin 1455’de kurduğu hanlığın Kazan şehri teşkil etmiştir. Ne yazık ki bu hanlık daha 1552 yılında istilâya uğrayarak, ağır cezaya çarptırılmıştır. 1918 yılında yeniden istiklâline kavuşmuşsa da, tekrar Sovyet Rusya hakimiyeti altına alınmıştır.

  Yukarı çık!