Toprak Tipleri (Zonal, İntrazonal, Azonal)

Tarih: 24 Eylül 2012  |   Bölüm: Coğrafya  |   Yorumlar: Yok.  |   Yazar:

toprak tipleri, çeşitleriTopraklar, hem bünye (tekstür), yapı (strüktür), kalınlık veya verimlilik yönünden hem de toprak oluşum şartlarını yansıtan genetik açıdan sınıflandırılır. Esasen toprakların coğrafî yönden sınıflandırılmasında esas alınan ölçütler, oluşum süreçlerine göre toprak tipleri ve bunların dağılışını kapsar. Başka bir anlatımla yeryüzündeki toprakların oluşumu ve bu oluşuma göre toprakların dağılışı arasındaki ilişkiler coğrafî yönden toprak sınıflandırmasının temelini oluşturur.

Kapsamlı ilk toprak sınıflandırılması 1950’de yayınlanmıştır. 1950’lerde başlayan ve büyük ölçüde son şeklini 1975 yılında alan “Toprak taksonomisi”ne göre çok kapsamlı uluslararası bir toprak sınıflandırma sistemi geliştirilmiştir. Bu arada bazı ülkeler (Ingiltere, Almanya, Fransa)de kendi topraklarını ayrı bir tasnif esasına göre sınıflandırmışlardır. Bazı uluslararası örgütler (UNESCO /FAO)de ayrı toprak sınıflandırma sistemi geliştirerek kullanmaktadır. Bu başlık altında ülkemizde eskiden beri kullanılan eski toprak tasnif sistemi hakkında bilgi verilecektir.

Zonal Topraklar

Tarih: 19 Eylül 2012  |   Bölüm: Coğrafya  |   Yorumlar: Yok.  |   Yazar:

zonal topraklarHerhangi bir bölgede hüküm süren iklim ve bitki örtüsü şartlarına göre oluşmuş ve normal profil özelliğine sahip A, B ve C horizonlu topraklardır. Ayrıca zonal topraklar, yüzeyin düz ve hafif engebeli olduğu ve yağış sularının sızdığı yüzeylerde bulunur. Bu topraklara aynı zamanda zonal ya da klimatik topraklar da denilir. Bu takıma giren belli başiı toprakların özellikleri ve yeryüzündeki yayılışları kısaca şöyledir:

Tundra toprakları: Tundra ikliminin etkili olduğu Kuzey Yarım Küre’de oluşan bu topraklar, yazın donmuş tabakanın çözülmesi ile gevşer. Alçak kısımlar yer yer su birikintileri ve yosunlarla kaplanır. Donma ve çözülmenin aktif olduğu yerlerdeki topraklar taşlıdır. İklimin soğuk olmasından dolayı organik madde yeterince ayrışmadığından toprak organik madde yönünden zengindir.

Podzol toprakları: Tundra kuşağının güneyinde çoğunlukla iğne yapraklı orman kuşağında hüküm süren nemli ve soğuk iklim şartları altında oluşmuştur. Aşırı yıkanmadan dolayı topraktaki bitki besin maddelerinin çoğu taşınmıştır. B horizo-nunda yer yer A horizonundan taşınarak gelen oksitlerce zengin maddelerin çimentolaşması ile oluşmuş sert tabaka bulunur. İklimin soğuk olmasından dolayı bitki artıklarının toprak yüzeyinde birikmesiyle birkaç cm kalınlığında keçemsi bir organik kat oluşur. Sibirya, Kuzey Avrupa ve Amerika’da yaygın olan bu topraklar, ülkemizde kısmen Yıldız (Istranca) Dağlarının kuzey yamaçlarında, Uludağ ve Kuzeydoğu Anadolu’da Şavşat-Karagöl dolaylarında bulunur. Bu topraklar, gübreleme yapıldığı takdirde tarıma uygun hâle getirilebilir.

  Yukarı çık!