Başkurtlar (Başkurdistan Türkleri)

Tarih: 18 Kasım 2012  |   Bölüm: Tarih  |   Yorumlar: 1 yorum  |   Yazar:

başkurtlar başkurdistan türkleriÇok eski zamanlardan beri Avrupa Rusyasımn güney-doğu-sunda, bilhassa Ural dağları eteklerinden Orsk, Orenburg, Ufa, Vyatka, Perm ve Samara’ya kadar uzanan geniş sahada yerleşmişlerdir.

Bir ihtimale göre XV. yüzyıla kadar Urala yakın istep-te yaşamışlardır. Ancak sonraları yukarıdaki coğrafî sahaya kaymışlardır. Nitekim ilk arap gezginleri bunlara Ural ırmağının aşağı mecrasında rastlamışlardır.

Rubruquıs ve Plano Karpini Baş-kırtları Yayık ırmağı boylarında görmüş, tanımışlardır. Moğol istilâsında Batu hanın ordularına katılmışlardır. Gösterdikleri mukavemete rağmen üçyüz elli yıl önce Rusyaya ilhak edilmişlerse de 1918 yıllarında iki yıla yakın bir zaman için istiklâllerini ilân etme imkânını bulmuşlardır.

Kazan Tatar Türkleri

Tarih: 18 Kasım 2012  |   Bölüm: Tarih  |   Yorumlar: Yok.  |   Yazar:

kazan tatar türkleriRusya sınırları içerisine alınmış bir çok Türk halkları gibi Kazan eli Türkleri de edebiyata “Tatar” etnonimi altında geçmiştir. Bu ad, sonraları Kırım yarımadasında yaşayanlara ve Azeri’lere de teşmil edilerek Kazan Tatarı, Kırım Tatarı, Kafkasya Tatarı gibi kavim adlarının doğuşuna yol açmıştır. Türk – Tatar adı bugün birbirini tamamlayan bir dil grubu adını ifade etmektedir.

Tatar kelimesi, Türk dilli abidelerde ilk defa, Orhun yazıtlarında geçmektedir. Türk hakanının “yuğ” merasimine katılanlar arasında “Oğuz Tatar” kavim birliği halkını temsil eden bir heyetten bahs edilmektedir. Ayrıca bu halkın, Türk tarih sahnesinde yer aldığı görülmektedir. Çin kaynaklan bunlar çeşitli devrelere ait olarak “Ta-Ta” yahut “Da-Da” adları altında zikr etmektedirler. Tarihçi Reşideddin ise bu halkı özbeöz müstakil bir kavim olarak kaydetmekte ve dillerinin Moğolca olduğunu yazmaktadır. Diğer tarihçilerden Cüveyni ise Tatar kavim adından etnik olmaktan ziyade siyasi bir terim olarak bahsetmektedir. Bu kavrayış tarzına Çinlilerde de raslanır. Bu suretle ‘Tatar”adı bir nevi kavimler birliğini ifade etmiştir.

Buna karşılık Kaşgarlı Mahmud, Gerdizi gibi çağının inanılır yazarları Tatarları tamamiyle Türk saymaktadırlar. Bugünkü dil ve kültürleri bu cereyanı tamamiyle doğrulamaktadır. Nitekim Kazan Türklerinin, bugünkü İdil boyu Türk âlemi içinde, kuvvetli bir millî kültüre sahip oldukları görülmektedir.

Kazan Türklerinin menşeleri ve buraya gelip yerleşmeleri hakkında çeşitli fikirler ortaya sürülmektedir. Bazılarına göre bunlar, XIII. yüzyılda Kama havzasını ele geçiren Kıpçaklarm bir koludurlar. Bazılarına göre ise Kazan Türkleri, eski Bulgar Türk devletinin parçalanması üzerine. Moğol istilası dalgalarından kaçarak burada yerleşen Türklerin ahfadıdırlar. Yerleştikleri sahanın merkezini Mahmutekin 1455’de kurduğu hanlığın Kazan şehri teşkil etmiştir. Ne yazık ki bu hanlık daha 1552 yılında istilâya uğrayarak, ağır cezaya çarptırılmıştır. 1918 yılında yeniden istiklâline kavuşmuşsa da, tekrar Sovyet Rusya hakimiyeti altına alınmıştır.

Kundurlar (Kundur Türkleri)

Tarih: 17 Kasım 2012  |   Bölüm: Tarih  |   Yorumlar: Yok.  |   Yazar:

kundurlar kundur türkleriNogaylara çok yakın olan ve belki de aslen bunlardan kopup gelen Kundur Türkleri, kendilerine Kara-ağaç kavim adını takmışlardır. Buna sebep olarak da, yaşadıkları sahanın Kara-ağaç ormanları ile kaplı oluşu, ileri sürülmektedir. Aslen Kafkasya Türkleri topluluğundan kopma olup, çeşitli tarihî hâdiseler yüzünden bugünkü Volga Irmağı’nın delta bölgesi ile Astrahan şehrinde yerleşmiş olan Kundur’lar, son zamanlarda İdil-Ural Türklüğü topluluğundan sayılmağa başlanmışlardır. Fakat literatürde, daha fazla Kara-Ağaç Nogay’ları kavim adı ile zikredilmektedirler.

Tarihî olaylara göre, bunlar daha 1740 tarihlerinde Kalmakların Cungariya’ya çekilmeleri üzerine, kendi millî toplulukları olan Nogay’lardan ayrılmağa mecbur olmuşlardır. Otuz yıl sonra 1770 de Kalmuklar, tamamiyle aşağı Volga havzasını terkettik-ten sonra, Kundurlar da Astrahan havalisinde, Volga deltası çevresinde Aktöbe ve sair ırmaklar boyunda yerleşmeği tercih etmişlerdir. Burada Kırgızlarla beraber göçebe hayatı sürmüşlerdir. Vambery “kundur” kelimesini “kondur” kelimesiyle birleştirerek .bunları Kuma ve Terek ırmakları boyunda oturan ve Türk halkları tarafından bu havaliye konmalarına müsaade edilen, Nogay Türk boyundan saymaktadır.

Karaçaylar (Karaçay Türkleri)

Tarih: 17 Kasım 2012  |   Bölüm: Tarih  |   Yorumlar: Yok.  |   Yazar:

karaçay türkleriÖtedenberi Kuban Irmağının kaynak havzasında oturan ve Çerkeş’ler tarafından “Doğu-Tatarı” diye anılan Karaçay Türk halkı, 1922 yılı Sovyet idaresince muhtar olarak ilân edilen Ka-raçay-Çerkes eyaletinde yaşamaktadırlar. Saha Orcenikidze eyaletinin bir bölgesini teşkil etmektedir. Yüzölçümü 9.900 kilometre kare olan bu saha doğuda: Kabarda-Balkar muhtar cumhuriyeti, güneyde: Abhaz muhtar cumhuriyeti, batıda; Azof-Karadeniz eyaleti, kuzeyde: Çeçen-înguş muhtar cumhuriyeti ile sınırlıdır. 1933 yilı sayımına göre nüfusu 104.400 dür. 22 yıllık zaman aşımı % 2 artışla hesap edilecek olunursa Karaçay muhtar eyaletinin umum nüfusu 150.000’i aşar ki, bunun 125.000’i rahatça Karaçay’lara aittir. Merkezleri eskiden Battalpaşmsk iken şimdi Mikoyan şa-har’dır. Şehrin nüfusu pek az olup, tamamiyle yeni kurulmuştur.

Karaçayhlarm eski ve gerçek tarihleri hakkında, şimdilik kesin bir bilgimiz yoktur. Kuman’lardan geldikleri iddia edilmektedir; IOaproth’a göre bunlar Kuma bozkırından göçüp, kendilerinin Mingitav, yani “Tanrı Dağları” adını verdikleri Elbruz eteklerinde ve Kursuk, Kuban ve Teberde ırmakları boylarında yerleşmişlerdir.

Kendi aralarında yaşayan bir efsaneye göre bunlar, bozkırdan gelirken, Karaçay adlı bir rehberin idaresinde bulunduklarından, bu adı kavim adı olarak almışlardır. Vambery’ye ve ondan evvel 1829 tarihlerinde seyahat ederek Macarların eski vatanını arayan V. Besse’ye göre Karaçayırlar, Macar asımdandırlar. Bizans tarihçilerinden Konstantin Porphyrogenitos da aynı iddiada bulunmakla beraber bu tevsiki güç bir hipotez olaraka kalacaktır.

  Yukarı çık!