Toprak Coğrafyası

Tarih: 21 Eylül 2012  |   Bölüm: Coğrafya  |   Yorumlar: 1 yorum  |   Yazar:

toprak coğrafyasıToprak “tortul, metamorfik ve volkanik kayalardan oluşan dünya kabuğunun fiziksel ve kimyasal ayrışma olayları sonucunda meydana gelen ve bünyesinde son derece zengin flora ve fauna barındıran, sürekli olarak kimyasal olaylara sahne olan, bitkilere durak vazifesi gören, bitkilerin beslenmesini sağlayan ve yer-yüzeyini birkaç mm ile birkaç metre arasında saran bir örtü” olarak tarif edilebilir.

Olgun bir toprağın oluşabilmesi için öncel uzun bir zaman sürecinde sert veya yumuşak kayalardan oluşan ana materyalin çözülmesi, bunun İçerisine çeşitli canlıların, bitkilerin yerleşmesi, çözülen ana materyalde yıkanma ve birikme olaylarının meydana gelmesi gereklidir. Yani, bir ayrışma-çözülme ürünü olan toprakta bir taraftan ayrışan elementlerin bir bölümü toprağı terk ederken, diğer yandan özellikle bitki artıklarının humuslaşması ile toprağa yeni maddeler ilâve olur.

Şöyle ki, başta suyun kayaların bünyesine girmesi ile oksidasyon, hidrasyon ve hidroliz olayları meydana gelir. Bu kimyasal olaylar sonucunda kayanın bünyesindeki elementler ve mineral maddeler (kalsiyum, magnezyum, demir, potasyum vs.) açığa çıkar ve bunlar anyonlarla birleşerek toprak çözeltisinde çeşitli bileşikleri oluşturur.

Çözülme sonucu mineral maddeler açığa çıkar, çözülmüş olan kısma küçük bitki ve hayvanlardan oluşan toprak canlıları yavaş yavaş yerleşir. Daha sonra toprağa bitkiler yerleşerek büyümeye başlar. Böylece hem bitki köklerinin etkisi ile ayrışma olayları gittikçe ilerler, hem de bitki artıklarının toprağa dahil olması ve ayrışması sonucunda toprak besin maddeleri yönünden zenginleşir. Bu ise toprak canlılarının süratli şekilde çoğalmasına ve bitki örtüsünün gittikçe artan bir oranda çözülmüş olan katta tutunmasına neden olur.

Toprak oluşumunun ilerlemesiyle kil ve kireç gibi gibi maddelerin üst toprak katından alt toprak katına doğru taşınması, burada bazı bileşiklerin oluşması, fiziksel ve kimyasal özellikleri toprakta farklı olan bir katlaşmaya (horizonlaşma) neden olur, işte dünya kabuğunun çözülen yüzey kısmında toprağın meydana gelebilmesi için başlangıçta çeşitli kimyasal ayrışma-çözülme olaylarının oluşması, daha sonra bitki kalıntılarının ayrışarak humusa dönüşmesi, yani ayrışma ile maddelerin hal değiştirmesi lâzımdır.

Fiziki Coğrafya

Tarih: 22 Haziran 2012  |   Bölüm: Coğrafya  |   Yorumlar: Yok.  |   Yazar:

Fizikî coğrafya, yeryüzünde hem canlı hem de cansız ortamı oluşturan öğeleri dikkate alır ve âdeta bir ortam bilimi olan ekolojide olduğu gibi, bunlar arasındaki karşılıklı ilişkileri inceler. Bu öğeler; yeryüzü şekillerinin oluşumlarına veya şekillen­di) k;i amilin özelliğine göre topoğrafya tipleri, iklim, toprak, doğal bitki örtüsü ve hayvan topluluklarıdır. Bunlardan arazi şekilleri, iklim ve ana materyal grupları ortamın cansız öğelerini, toprak (içerisinde flora ve fauna barındırdığı için), bitki ve hayvan toplulukları da canlı öğelerini oluşturur.

Fiziki coğrafyanın araştırma-inceleme kapsamına başlıca bilim dalları şunlardır:

Jeomorfoloji: Dünya’nın şekillenmesini inceleyen jeomorfoloji, hem kara yüzeyini hem de denizaltını ele alır; buradaki şekilleri (dağlar, platolar, ovalar) flzyograflk birimlere ayırır. Bunların oluşumu ve şekillenmesinde etkili olan faktörleri ayrı ayrı ele alarak inceler.

  Yukarı çık!