Sıcaklık Dağılışını Etkileyen Etmenler – 2

Tarih: 23 Haziran 2012  |   Bölüm: Coğrafya  |   Yorumlar: Yok.  |   Yazar:

Ekvatoral bölgelerde 5°C’nin altında olan yıllık sıcaklık farkı, Kuzey Yarım Küre’de aşırı derecede artarak Asya’nın kuzeydoğusunda 65°C’nin üzerine kadar çıkar; Kanada’nın orta kesiminde ve Alaska civarında 45°C’ye kadar ulaşır.

Okya­nuslarda en yüksek sıcaklık değişmesi ise sıcak su akıntılarının olduğu kesimlerde görülür. Nitekim yıllık sıcaklık değişmesi, sıcak su akıntılarının etkili olduğu Atlas Okyanusu’nun kuzeydoğusunda ve Büyük Okyanus’un kuzeyinde 20°C’yi aşar. Okyanusların diğer kesimlerinde ise bu değer oldukça düşük olup yaz ile kış ara­sındaki sıcaklık farkı 5°C dolayındadır. Bu duruma göre sıcaklık farkları üzerinde, karasallık ve okyanuslardaki akıntıların önemli olduğu görülür.

Türkiye’de yıllık ortalama sıcaklık 18°C ile 0°C arasında değişir. Coğrafî enleme bağlı olarak güneyden kuzeye, yükseltiye bağlı olarak da batıdan doğuya doğru genei olarak bir sıcaklık azalması vardır. Örneğin; Akdeniz kıyı kesiminde 18°C olan yıllık ortalama sıcaklık Karadeniz kıyı kesiminde 14°C’ye kadar düşer.

Sıcaklık Dağılışını Etkileyen Faktörler

Tarih: 23 Haziran 2012  |   Bölüm: Coğrafya  |   Yorumlar: Yok.  |   Yazar:

Yeryüzündeki sıcaklık dağılışında, coğrafi enlem ile kara ve denizlerin konumun­un etkili olduğu görülür (Şekil 4.12). Ekvatordan kutuplara doğru genei bir sıcaklık azalması görülür. Fakat bu sıcaklık azalışını, kara ve denizlerin dağılışına göre önemli ölçürde değişir. Genellikle izotermlerin uzanışı, Güney Yarım Küre’de 25° güney paraleline kadar birbirlerine paralel olarak doğu-batı doğrultusunda seyreder; Kuzey Yarım Küre’de ise kara ve denizlerin dağılışına bağlı olarak değişir. Oğlak ve Yengeç dönenceleri arasında 25°C olan yıllık ortalama sıcaklık, Kuzey Kutup civarında 10°C’ye düşer.

Karalar üzerinde özellikle Afrika (Büyük Sahra) ve Dekkan Yarımadası’nın orta kesiminde 30°C’yi bulur. Yüksek enlemlere doğru deniz ve karaların farklı ısınması ve okyanuslardaki akıntılar, yeryüzündeki sıcaklık dağılışını önemli ölçüde etkiler. Nitekim Atlas Okyanusu’nun 50°-70° paralelleri arasındaki kesimi, aynı enlemler arasında uzanan kıtaların iç bölgelerine nazaran 10°C kadar daha sıcaktır. Soğuk su akıntılarının olduğu (Kuzeybatı Afrika açığında Kanarya, Kaliforniya açığındaki Kaliforniya soğuk su akıntısı) kısımlarda sıcaklık birkaç derece düşer.

  Yukarı çık!