Atmosferin Nemi ve Yağış

Tarih: 24 Haziran 2012  |   Bölüm: Coğrafya  |   Yorumlar: Yok.  |   Yazar:

Yeryüzündeki canlı hayatın vazgeçilmez unsuru olan su, yağışlar sonucunda yeryüzüne düşer. Su; gaz, katı ve sıvı fazlarda bulunur. Bunlar sıcaklık şartlarına göre birinden diğerine dönüşür. Her zaman gözümüzün önünde cereyan ettiği gibi, su 0°C’nin üzerinde buharlaşarak gaz hâline geçer. Havanın gaz hâlinde barındırdığı suyun belli bir sıcaklığın altına düşmesi ile yoğuşarak sıvı hâle dönüşür. 0°C’nin altındaki sıcaklıklarda ise donarak buz kristalleri hâline gelir. Bazen de buz kristalleri doğrudan buhar hâline (sublimasyon) geçer.

Üç hâlde bulunan ve birbirine geçiş temin eden suyun, enerji nakli ve dolayı­sıyla iklim şartlarının oluşmasında fevkalâde önemli rolü bulunur.

Nitekim suyun buharlaşması için sarfedilen sıcaklık enerjisi, su buharının bünyesinde âdeta saklanarak su buharı içerisinde kalır. Bu sıcaklığa saklı sıcaklık denir. Bir gram suyun buharlaşması için yaklaşık olarak 600 kalori enerji sarfedilir. Bu enerji, saklı enerji hâline dönüşerek su buharı içinde tutulur. Su buharı yoğuştuğunda ise içerisindeki saklı enerji, tekrar aynı miktarda açığa çıkar.

Bu durum, yağışın oluştuğu sahada, hava sıcaklığının yükselmesini sağlar. Yağmur veya kar yağışı sırasında havanın ısınması bu olay ile ilgilidir. Aynı şekilde donma olayı olayında da sıcaklık enerjisi açığa çıkar. Nitekim su donarken her gram su 80 kalori değerinde ısı yayar; buna karşılık erime sırasında da aynı miktarda enerji tutulur. Buna saklı sıcaklığın açığa çıkması denilir. Şu hâlde, erime olduğunda açığa çıkan sıcaklık, buharlaşma ile tutulur; suyun donması ile de tekrar açığa çıkar. Böylece donma ve erime sırasında sıcaklık dönüşümü meydana gelir.

Atmosferin Isınması ve Soğuması – 4

Tarih: 23 Haziran 2012  |   Bölüm: Coğrafya  |   Yorumlar: Yok.  |   Yazar:

Hava alçaldığında ise ısınma meydana gelir. Örneğin Doğu Karadeniz kıyılarının bazı kış günleri sıcak olmasının nedeni, dağların yüksek kesimlerine doğru alçalanan havanın ısınmasından ileri gelir.

Alçalan hava kütlesinin sıkışması, artan basınç altında meydana gelen bir olaydır. Nitekim moleküllerin bir araya gelerek sıkışması, sıcaklığın yükselmesine neden olur. Buna ise adyabatik ısınma denir.

Saklı sıcaklık: Buzun suya, suyun buhara dönüşmesi ile fiziki bir değişim süreci meydana gelir. Bu değişimler, enerjinin depolanmasına veya depolanmış olan enerjinin açığa çıkmasına yol açar.

  Yukarı çık!