Tarımı Etkileyen Faktörler

Tarih: 27 Ağustos 2012  |   Bölüm: Coğrafya  |   Yorumlar: Yok.  |   Yazar:

tarımı etkileyen faktörlerTarımı, bir taraftan fiziki şartlar yani, iklim, toprak, topoğrafya, doğal bitki örtüsü tayin ederken, diğer taraftan kültürel faktörler altında toplayacağımız gelenekler, işçi, pazarlama, sermaye, ulaşım gibi hususlar kontrol altına almaktadır.

Fiziki Faktörler

 

Tarımı etkileyen fizikî faktörler ya da doğal ortam şartları şunlardır:

İklim

Bilindiği gibi, bitkilerin yeryüzündeki dağılışlarını ve verimini esas itibariyle iklim şartları belirler. Örneğin tahılın yatay ve dikey yöndeki ekim alanlarının dağılışında, sıcaklık şartları, yani don olaylı günlerin süresi ve bitkilerin yetişme dönemi olan vejetasyon döneminin uzunluğu etkilidir. Buna karşılık kuraklık, orta kuşak ve alçak enlemlerde tarım üzerinde önemli rol oynamaktadır. Örneğin sıcak çöllerde su sıkıntısı tarımı tamamen önlemektedir.

Dünyanın iklim şartları dikkate alındığında çeşitli tarımsal ürünlerin yetişmesine elverişli olan bölgelerin, ekvatoral, subtropikal ve orta kuşak olduğu görülür. Özellikle ekvatoral bölgeler, muz, kahve, kauçuk, kakao; subtropikal bölgeler turunçgiller, pamuk gibi lifli ve yağlı bitkilerin; orta kuşak ise tahıl, sebze ve meyve tarımının yapılmasına uygundur.

Arazi Yüzeyinin Şeklî

Herhangi bir sahada tarımın yapılabilmesi için başta ekim ve sürüme elverişli toprağın olması gerekir. Bu şartlar ise ancak düz ve hafif eğimli ve engebeli arazilerde mümkün olmaktadır. Nitekim dünyanın tarımsal bölgeleri, alüvyal ovalarda ve düz plato yüzeylerinde yer almaktadır. Buna karşılık eğimli olan dağlık ve tepelik alanlar tarımın yapılmasını engellemektedir. And dağlan ve Güneydoğu Asya’nın eğimli yamaçlarında tarım, taraçalar (seki) üzerinde yapılmaktadır.

Eğimli sahalarda tarım, düz sahalara göre daha masraflı ve daha fazla emek ister. Özel topoğrafya şekilleri, yerine göre tarım üzerinde olumlu veya olumsuz etki yapar. Kuytu depresyonlarda ve güneye bakan etekler üzerinde sıcaklık isteği yüksek bitkiler yetiştirilir. Örneğin Çoruh vadisinde Artvin-Yusufeli arasında zeytin, nar, dut, incir üretilir. Yağışlı ve kışı oldukça ılık geçen Doğu Karadeniz kıyılarında çay bitkisinin tarımı yapılır. Buna karşın yılın büyük bir bölümünde tabansuyu seviyesinin yüksek olduğu çukur sahalar tarımın yapılmasını engeller. Örneğin Büyük Menderes ve Gediz deltasında tabansuyu seviyesinin yüksek olduğu çukur kesimlerde tarım yapılamamaktadır.

  Yukarı çık!