Dağ İklimi

Tarih: 25 Haziran 2012  |   Bölüm: Coğrafya  |   Yorumlar: Yok.  |   Yazar:

4. Dağ İklimi

Yükseklere doğru çıkıldıkça havanın yoğunluğu, sıcaklığı ve su buharı miktarı düşer; buna karşılık güneşlenmenin şiddeti artar. Ancak yüksek enlemlere doğru gidildiğinde güneş ışığının eğik olarak gelmesi güneşlenmeyi düşürür; ayrıca aiçak ve orta enlemlerdeki yüksek sahaların aksine günlük sıcaklık değişmeleri azalır. Bu klim; And, Himalaya, Kafkas dağlan ile Orta Asya’daki yüksek dağlarda görülür. Yükseklere doğru basıncın düşmesi ile birlikte suyun kaynama noktasıda düşer Örneğin deniz seviyesinde 100°C’de kaynama sıcaklığı, 3000 m’de 90°C’ye düşer.

Yükseltinin artışına paralel olarak atmosfer katı incelir, karbondioksit, su buharı ve toz parçacıklannın azalması ile de güneş radyasyonunun emilmesi ve dağılması da azalır. Yüksek seviyelerde güneş radyasyonunun şiddetinin artmasının sıcaklık üzerindeki etkisi fevkalâde önemli olur. Şöyle ki, güneşe maruz yüzeyler çabucak ve şiddetli olarak ısınır; buna karşılık gölgede kalan alaniar çabucak ve şiddetli olarak soğur. Bu durum, yüksek alanlarda gündüz havanın hızlı olarak ısınmasına, geceleyin de aşırı soğumasına yol açar. Yüksek dağlarda gölge ile güneşe maruz kalan sahalar arasındaki sıcaklık farkı 22°C-28°C arasındadır. Ayrıca güneşlenme şiddetinin artmasına bağlı olarak mor ve mor ötesi ışıniann şiddeti de artar.

Tundra İklimi

Tarih: 25 Haziran 2012  |   Bölüm: Coğrafya  |   Yorumlar: Yok.  |   Yazar:

3. Tundra İklimi

75° paralelinin kuzeyindeki Kuzey Amerika ve Avrasya’da görülen bu iklim arktik hava kütlesinin oluşum sahasıdır, güneyde ise polar hava kütlesi yer alır. Arktik ve polar hava kütlesinin karşılaşmasıyla doğuya doğru ilerleyen siklonik fırtınalar oluşur ve bu dönemde çok kötü hava şartları egemen olur. En sıcak ayın ortalama sıcaklığı 10°C’nin altında, fakat 0°C’nin üstündedir. En soğuk ayın ortalama sıcaklığı -18°C’nin altına düşer; yağış miktarı ise 250 mm’nin altına kadar iner. Yılın 8-9 ayında buharlaşma oluşmaz, yazın ise evapotranspirasyon birdenbire yükselerek su açığı oluşur.

Bu bölgenin büyük bir bölümü çayır ve likenlerle kaplıdır, güneye doğru huş ormanları yer alır (Foto 10). Yazın sularla kaplanan tundra toprakları hâkimdir. Yamaçlarda donma-çözülme sonucu çamur akıntılan görülür.

Denizel İklim

Tarih: 25 Haziran 2012  |   Bölüm: Coğrafya  |   Yorumlar: Yok.  |   Yazar:

2. Denizel Subarktik İklim

50°-70° enlemler arasındaki kıtaların batı kesimlerinde ve kıyı açıklarındaki adalarda sıcaklık ve yağışın yeknesak olarak bütün yıla dağıldığı bir iklime geçililir; bu iklime denizel subarktik iklim denilir. Kuzey Atlantik ve Pasifik ile Güney Dkyanus’un denizel polar hava kütlesinin oluştuğu bölgelerdir; bulutlu gökyüzü, şiddetli rüzgârlar ve fazla miktarda yağışlı günlerle bu iklim temsil edilir.

Bu iklimi karakterize eden Norveç’deki Vardo’nun verilerine göre yıllık ortalama sıcaklık M°C, en sıcak ayın ortalaması 9.2°C, en soğuk ayın ortalaması -5.6°C, yıllık sıcaklık farkı 23.5°C,dir; yıllık ortalama yağış ise 500 mm civarındadır.

Soğuk ve Yüksek Sahaların İklimi

Tarih: 25 Haziran 2012  |   Bölüm: Coğrafya  |   Yorumlar: Yok.  |   Yazar:

III. Soğuk ve Yüksek Sahaların İklimleri

Çok az yağışın düştüğü soğuk iklimler yüksek enlemlerde hüküm sürer. Bölge­de genel olarak polar ve arktik havanın egemen olmasından dolayı, sıcaklık düşük olup buharlaşma son derece azdır.

1. Karasal Subarktik (Kutupaltı) İklim

2. Denizel Subarktik İklim

3. Tundra İklimi

4. Dağ İklimi

 

Şimdi bu iklimleri sırayla açıklayalım.

 

1. Karasal Subarktik (Kutupaltı) İklim

Bu iklimin etkili olduğu sahalar, Kuzey Amerika ve Avrasya’nın kuzeyindeki 50°-70°N enlemleri arasında geniş bir kuşak şeklinde uzanır; bu kuşak aynı zamanda bu kuşak karasal polar (soğuk) havanın oluştuğu alanıdır.

  Yukarı çık!