Sanayiyi Etkileyen Faktörler

Tarih: 31 Ağustos 2012  |   Bölüm: Coğrafya  |   Yorumlar: Yok.  |   Yazar:

sanayiyi etkileyen faktörlerSanayinin kuruluş ve gelişmesinde birçok faktör etkili olmaktadır. Bunların başında ham madde, enerji, ulaşım, pazarlama, sermaye ile ülkelerde yürütülen ekonomik-siyasi politikalar, halkın kültürel-geleneksel tavırları gelmektedir.

Ham Madde

Sanayinin kuruluşunda ham madde kaynağı önde gelen etkenlerden biridir. Daha önce de açıklandığı gibi, Avrupa’da sanayinin kurulmasına, yüksek kaliteli kömür ile demir yataklarının birarada ve yakın mesafelerde bulunması öncülük etmiştir. ABD’de ağır sanayiinin Göller Bölgesi’nde kurulup gelişmesinde Göller çevresinde demirin ve Appalaş dağlarında kömürün varlığı, önemli faktör olmuştur. Buna karşılık yeterli ham maddenin bulunmadığı Danimarka, önde gelen sanayi ülkeleri arasına girmemiştir. Ülkemizde tahıl, pamuk, zeytin, yağlı tohumlu bitkilerin üretildiği Ege, Akdeniz, ve İç Anadolu bölgelerinde tarıma dayalı unlu mamuller, yağ, dokuma gibi sanayi kolları gelişmiştir. Örneğin bol miktarda ayçiçeğinin yetiştirildiği Trakya’da ayçiçeği yağı üretim tesisleri bulunur. Karadeniz bölgesinin tarım ürünlerini işleyen Rize’de çay, Ordu’da fındık işleme tesisleri vardır.

Ham madde, sanayi tesislerinin kuruluş yerini hemen doğrudan etkiyen önemli bir faktördür. Bunu maddeler hâlinde şöyle özetleyebiliriz.

1. Ham maddenin kaynağı: İşlenmeye uygun ham maddenin bulunduğu yerler, âdeta sanayiyi bünyesine alır, imalât esnasında ham madde ağırlık ve hacminden büyük çapta kayıplara uğruyorsa, sanayi tesisi ham maddenin bulunduğu kaynakta kurulur. Örneğin demir-çelik sanayii, genel olarak demir ya da kömürün bulunduğu sahada yer alr. Ağaç veya orman ürünleri sanayii orman civarında, taşa-toprağa dayalı sanayi kireçtaşı, kil ve diğer ham madelerin olduğu sahada, gıda sanayiinin büyük bir bölümü hayvancılık ve tarım alanlarında kurulur.

2. Ham maddenin bozulma durumu: Bazı ham maddelerin bozulma süresinin kısalığı ya da taşınmasının güç oluşu, imalât işlerini kendine çekmektedir. Buna örnek olarak konservecilik ile sütlü maddeler üretimi verilebilir.

3. Ham maddenin ton başına ağırlık değeri: Yükte hafif, pahada ağır olan ham maddeler, yerine göre bulunduğu sahanın dışında işlenmektedir. Yünlü dokuma tesisleri, buna örnek olarak verilebilir.

  Yukarı çık!