Tuvalar (Tuva Türkleri)

tuva türkleriVaktiyle Moğolistan’ın batısında oturan Türk halklarına Uryanhay, Altay Dağ-Kalmukları, Çuy-Kişi, Tannu-Tuvin’ler, Soyon, çokluk halinde Soyot gibi çeşitli kavim adlar takılmıştır. İlmi araştırma ve eserlerde, umumiyetle Soyon yahut Soyot etnonimi terviç edilmişken, bunlar kendilerine, Tuva, Tuba, Tıva kavım adını vermeyi daha yerinde bulmuşlardır. Son Sovyet Rusya iç idare taksimatında yerleri Muhtar Tuba eyaleti hâline getirilince, ister istemez Soyon yerine Tuba yahut Tuva kavim adı da kullanılmaya başlamıştır.

Altay Türkleri gurubuna dahil Kara-Orman Tatarları da aynı adı taşımaktadırlar. Fakat soy bakımından birbirinden farklıdırlar. Taşıdıkları son kabile adını Çin tarihlerinde geçen (To-pa) adiyle müşterek sayanlar da vardır. Bu yüzden menşeleri hakkında çeşitli fikirler ileri sürülmüştür. Samoyet ve Ye-nisey – Ostyak’ları karmasından türedikleri fikri yaygındır. Bugünkü şivelerine bakılacak olunursa, daha fazla Oğuz-Uygur şive birliğine dahildirler. W. Radloff ise kendilerini Uygurların ahfadından sayarak, şivece Uygur, Karagas ve Yakut şivelerinden türeme kabul etmektedir.

Tuva’ların işgal ettikleri coğrafik saha, dar ve uzun olup Kob-do ırmağından başlayarak Kossogol’a ve Tangnû-Ola’nm kuzeyinden biraz doğuya doğru kaymaktadır. Bu suretle yayılış ve iskân çevrelerini Yenisey ırmağı dallarından Bay-Kem, Uluğ-Kem ve Kemçik havzası teşkil etmektedir. Burası vaktiyle Uryanhay ovası adiyle tanınmakta idi. Şimdi ise Tannu-Tuva (Soyonca Tangdı-Tuva) yani “Tan yeri Tuva’ları” adını almıştır. Moğolistan’la öteberiye, yayılmışları da vardır. Daha güneyde oturanlar mogollaş-mışlardır. Başşehirleri “Kızıl” şehridir. Nüfusları yuvarlak hesap 100.000 kişinin üstündedir. sözcükte anlam

Tarihleri hakkında geniş bir bilgimiz yoktur. Müstakil bir edebiyat vücuda getirememişlerdir. Hattâ yazıları dahi yoktu. Son zamanlarda Tuva’lara mahsus önceleri lâtin (1930-941 yıllarında), sonraları ise Rus alfabesi sistemi tertiplenmiştir. Bu alfabe ile Tuva şivesi grameri ve lügati vücuda getirilmiştir. Ayrıca “Doygur dol”, “Hayran-boy” gibi piyesler de yazılmıştır. yapım çekim ekleri

Tuva halk edebiyatı örnekleri ve şiveleri Radloff’un “Proben‘’ lerinde ve bilhassa Sagay Türkleri bilginlerinden N. Katanov’un, meşhur “Uryanhay dili üzerindeki araştırma tecrübeleri” adlı eserinde toplanmıştır.

>> Türk Halkları‘na Geri Dön <<

(Türk BoylarıTürk TopluluklarıTürk Toplumları)

Bu konuya henüz yorum yapılmamış. Düşüncelerini paylaşan ilk insan olmaya ne dersin?

Yorum yaz!

UYARI: Lütfen doğru ve güzel bir Türkçe ile hakaret etmeden yorum yapınız.
  Yukarı çık!