Türkmenler (Türkmen Türkleri)

türkmenler türkmen türkleriKadim insanlığın maddi medeniyet ve kültür merkezlerinden biri olan bugünkü Türkmenistan, Hazar denizinin doğu sahilinden Ceyhun ırmağı kıyılarına, güneyde Kcpet-dağ’mdan kuzeydeki Kazakistan ovası ile Kara-Kalpak vahasına ve Özbekistan Cumhuriyetinin Harezm eyaletine kadar uzanmaktadır. Yüzölçümü 484.800 kilometrekare olan bu Türkmen ülkesi, jeopolitik durumu itibariyle. Kazakistan, Özbekistan, Kara-Kalpak, Afganistan ve İran gibi Türk-İslâm ülkeleriyle çevrilmiş bulunmaktadır. Bugünkü Sovyet devlet teşkilâtına göre Sovyet Sosyalist Türkmen Cumhuriyeti statüsüne tâbidir.

İç idare yapısı yönünden Türkmenistan beş esas bölgeye ayrılmaktadır.’ Bu taksimat, ülkenin hudutları içerisine aldığı muazzam Kara-Kum, Kızıl-Kurn gibi verimsiz kumluk sahalar yüzünden, meskûn yerler üzerine tertiplenmiştir. Coğrafik silsile üzerine bunlar; Aşkabad; Krasnovoösk – Kızılsu; Merv = Man; Çareou ve Taşauz bölgelerinden ibarettir. Her bölgenin kendine göre, şehir, köy, meskûn yerleri vardır. Toplu olarak şöyle bir bölüme tâbi tutulabilirler:

I — Aşkabad eyaleti: Aşkabad, Kızıl-Arvat ve Tecen şehirlerinden ibaret olarak içerisine 367.300 nüfusu almaktadır.

II — Krasnovodsk – Kızılsu eyaleti: Krasnovodsk (liman şehri); Nebitdağ, Kazancık şehirleriyle 85.000 nüfusu içerisine alır.

III — Merv – Man eyaleti: Merv = Man; Bayram-Ali, lol-tan, meskûn yerleriyle 290.000 nüfustan ibarettir.

IV — Çareou eyaleti: Çareou; Kerki ile 252.800 nüfusu içerisine almaktadır.

V — Taşauz eyaleti: Yalnız Taşauz merkezi ile 255.000 kişi lik bir nüfus mıntıkasını teşkil etmektedir.

1939 yılı sayımına göre Türkmenistan Cumhuriyetinin nüfusu 1.251.900 kişiden ibaret olmuştur. O taıihten zamanımıza kadar olan 25 yıllık zaman farkı esnasındaki nüfus artışı % 2 olarak kabul edersek, bu takdirde bugünkü Türkmenistan nüfusu, rahat rahat 2.000.000’u bulmuş olur. Z. G. Freykin’e göre bu kitleyi 1954 yılında % 60 Türkmenler; % 8,5 Özek Türkleri; % 4,9 Kazak Türkleri; % 18,7 Ruslar; % 8,7 de diğer milletler teşkil etmiştir. Lamont Corliss’e göre ise 1945 tarihinde umum Türkmenistan nüfusunun 7o 72 si Türkmenlere ait olmuştur. Her iki iddia bir arada, yıllara göre ayarlanacak olunursa,, yine de Türkmenistan nüfusunun rahat rahat iki milyonu bulduğunu göstermektedir ki, bunun ortalama % 65 i Türkmen olarak kabul edilirse, Türkmenlerin sayısı 1.250.000 i geçmiş olur. profilinize kimler bakmış

Türkmenistan dışı Türkmenlerin yayılışı şöyle hesaplanabilir:

Afganistan sınırlan içerisinde 400.000

İran’ın çeşitli bölgelerinde 200.000

Bugünkü Ön-Asya ülkelerinde 110.000

Kafkasya’da Stavropol eyaletinde 7.000

Toplam: 717.000

Böylece Türkiye dışı Türkmenlerin umum nüfusu 2.000.000‘u bulmaktadır. ipad 3 özellikleri

Türkmenlerin özlü ve uzun süreli tarihleri vardır. Selçuklular devletinin kuruluş şerefi bunlara aittir. Bundan dolayı da Türk-menler diğer bir deyimle Oğuzlar, İslâm âlemi için, Ortaçağ Türk halklarının hiç birine nasip olmayan büyük bir önem kazanmışlardır. Taşıdıkları kavim adı olan Türkmen etnonimine ilk defa Kaş-garlı Mahmut’ta Taşlanmaktadır. Reşideddin’e bakılırsa, o yüzyıllarda Türklük hayatında Oğuz ve Türkmen kavim adı, müşterek olmuştur. Kendi araiarında yaşayan millî bir Türkmen efsanesi bu fikri teyid etmektedir. Nitekim XI. yüzyıl Rus vakanüvis-lerinden Nestor, Türkmenleri “Çornıe-Klobuki” yani “Siyah Külahlı” yahut “Kara-Kalpak”ların komşusu olarak göstermektedir. Moğol harekâtında Hazar denizinin doğusundaki verimsiz topraklarda sıkışıp kalmış, Timurlu’lar zamanında ise tedricen Mangış-lak yarımadasında yerleşmişlerdir. Oldukça uzun savaş ve mücadele sonunda, bugünkü araziye sahip olmuşlardır.

Türkmen etnoniminin türeyişi hakkında çeşitli fikirler ileri sürülmüştür. Bazılarına göre Türk + manend (Biruni, Reşided-din), bazılarına göre Türk + imân (İbn Kesir, Mehmet Neşri), bazılarına göre ise Türk + mandan türemiştir. Sonuncusu en doğru olanıdır.

Türkmenler, kumluktan ibaret ülkelerini hep istiklâl bayrağı altında yaşatmış, Türkistan ve Orta-Asya’nın siyasî kaderinde müessir olmuştur. Şeybani hanın Maveraünnehri zapt eden ordusunda Türkmenler de yer almıştır. 1723 te Kalmuklar, Türkistan’ın bir kısmını ele geçirince, Kazak-Kırgızların Orta ve Küçük-Cüz’leri batıya çekilmiş, Başkırtlar şimale atılmış, Türkmenler de Üst-yurt yaylasının güneyine sürülmüşlerdir. Türkmenlerin bu şekilde yer değiştirmeleri, muhtelif uruğlara ayrılmalarında önemli rol oynamıştır.

Göçebelik hayat tarzını, severek ve can atarak benimsedikleri halde, Türkmen mükemmel ekincidir. Teke Türkmen tarlasının verimi ifade edilemez derecede zengindir. Pamuk, buğday, pirinç gibi mahsulleri, bugün komünist gözünü doyuracak kadar boldur. Hele bostancılıkları, dünyaca meşhurdur. Çarcou kavunu dillere destandır. Tıpkı Türkmenin emeği, cesareti ve kahramanlığı gibi. Eski “Dedem Korkud” un unutulmaz evlâtlarıdır. Dokudukları halılar dünya evinin süsüdür. Rus yazarlarına göre Türkmen kadını, münakaşa kaldırmayacak kadar güzeldir. Fakat bu güzellik aynı zamanda Türkmen tabiatının şerefli bir gururudur.

>> Türk Halkları‘na Geri Dön <<

(Türk BoylarıTürk TopluluklarıTürk Toplumları)

Bu konuya henüz yorum yapılmamış. Düşüncelerini paylaşan ilk insan olmaya ne dersin?

Yorum yaz!

UYARI: Lütfen doğru ve güzel bir Türkçe ile hakaret etmeden yorum yapınız.
  Yukarı çık!