Topoğrafya Haritası ve Özellikleri

Yeryüzündeki deniz seviyesine göre aynı yükseltide olan noktaları birleştiren eş yükselti eğirileri (izohipsler) vasıtasıyla gösterilen haritalara topoğrafya haritaları denir. Şekil 3.7,8,9’da görüldüğü gibi, herhangi bir saha belli yükselti araları ile parçalara ayrılır ve sonra aynı yüksekliğe tekabül eden noktalar birleştirilerek eş yükselti eğrileri (izohipsler) çizilir. Bu haritalar, uçaklardan alınan fotoğraflar (hava fotoları) üzerinde bu konuda geliştirilmiş özel makine ve bilgisayarlar aracılığı ile, tabir uygun ise el değmeden yapılır. Harita üzerindeki eş yükselti eğrileri, topoğrafyanın yükselti, bakı ve eğimini belirtmek suretiyle bir taraftan arazinin fizyografik özelliği, diğer yandan da ana jeolojik yapı ve morfolojik unsurlar hakkında bilgi edinmemizi sağlar. Topoğrafya haritaları birçok haritanın yapılma­sında temel harita olarak kullanılır.

Topoğrafya haritalarının en önemli özelliği, eşyükselti eğrilerinin haritaların ölçeğine göre değişmesidir. Örneğin eş yükselti eğrileri 1/ 25 000 ölçekli topoğrafya haritalarında her 10 m’de bir, 1/100 000 ölçekli haritada her 25-50 m’de bir, 1/500000 ölçeklilerde ise her 100-200/250, çok engebeli sahalarda her 500 m’de bir geçer.

Izohipsli bir harita üzerinde, izohipslerin durumuna göre genel olarak şöyle değerlendirme yapılır: İzohipslerin sıklaştığı sahalarda eğim ve yükselti birden bire artar. Örneğin ova yüzeylerinde izohipsler çok seyrek olarak, dağlık alanlarda ise çok sık olarak geçer ve hatta bazen fazla eğimli sahalarda izohipsler birbiri üzerine bile biner, yani izohipsler birbirleri ile çakışır. İzohipslerin dışbükey olarak resmet­tiği alanlar, yamaçları, birikinti konilerini, burunları gösterir. İzohipslerin iç bükey olarak uzandığı sahalar ise vadileri, olukları işaret eder.

İzohipslerin dairemsi, elips şeklinde resmettiği sahalar tepeleri, okla gösterilen sahalar çukur alanları gösterir. Esasen, izohipsler üzerindeki rakamlar bu durumu açıkça ifade eder (Şekil 3.4,5).

Haritalar içerisinde özellikle akarsu ağının çizildiği izohipsli haritalar daha anlamlıdır. Nitekim izohipsli haritalarla vadiler, yamaçlar, burunlar kolaylıkla anlaşılır. Ayrıca topoğrafyanın özellikleri, yani jeolojik yapı ve yüzey şekilleri ile ilgili hususların anlaşılması da çoğu kez mümkün olur. Şöyle ki, belli bir doğrultu boyunca izohipslerin birdenbire sıklaşması ve akarsu vadileri boyunca içe doğru kavis yapması bir fay dikliği veya falezin mevcudiyetini işaret eder.

Belirli aralıklarla izohipslerin sıklaşması ve seyrelmesi yatay tabakalı bir topoğrafyayı gösterir. Vadiler boyunca izohipslerin sıklaştığı yerler, tabakaların oluşturduğu dikliklerinin mevcudiyetin (korniş) gösterir. Akarsuların birbirleriyle dik açı ile birleşmesi ve izohipslerin yamacın bir tarafında sıklaşması diğer tarafında seyrek olarak geçmesi monoklinal bir yapı ve/veya topoğrafyayı ortaya çıkarır. İzohipslerin âdeta testere dişi gibi uzandığı sahalar oyuntularla parçalanmış olan topoğrafyayı (badland) gösterir. Dağlık yüksek alanlarda izohipslerin âdeta atnalı şeklinde (anfiteatr biçiminde) uzandığı sahalar sirkleri gösterir ve özellikle bunların önünde doğrusal bir uzanış göstererek sıkışan izohipsler “U” biçiminde olan glasiyal tekne vadileri işaret eder (Şekil 3.5).

  1. Mdkxkznzmdmmx
    5 Ara, 2015 - 15.25 | #1

    Teşekkürler süper olmuş

  2. erdal
    4 Tem, 2015 - 17.07 | #2

    ıyı guzel olmus ellerınıze saglık

Yorum yaz!

UYARI: Lütfen doğru ve güzel bir Türkçe ile hakaret etmeden yorum yapınız.
  Yukarı çık!