Sürrealizm Nedir?

sürrealizm nedir, özellikleri, temsilcileriSürrealizm (Gerçeküstücülük), 1924 yıllarında Fransız şair Andre Breton tarafından ilkeleri ortaya konulan bir sanat akımıdır. Sürrealizmin sözlük anlamı,’gerçeküstü’ , ’gerçek dışı’dır. Gerçeküstücülük, bilinçaltımızdaki gizli psikolojik dünyayı serbest çağrışımla anlatmak gayesindedir. Sürrealizm; realizme karşıt bir edebiyat akımıdır.

Sürrealizm, Dadaizm’in akla, mantığa ve yerleşik kurallara isyan görüşünden hareket eden; bilinçaltının karmaşık dünyasını sanata aktarmayı amaçlayan bir akımdır. Sürrealist sanatçılar, bilinçaltı düşüncelerinin sanata aktarılmasında psikolojide çığırlar açan Freud’un ‘psikanaliz kuramı’ndan geniş ölçüde etkilenmiş ve yararlanmışlardır.

Psikolog Freud’a göre, insanın bilinçaltında gizlenmiş kuşkuları, eğilimleri, arzuları…rüyalarda bütün çıplaklığı ile kendini gösterir; sürrealistler bunu ‘düşüncenin gerçek faaliyeti’ olarak görürler. Onlara göre gerçek sanat eserleri bu faaliyetin yazılmasıyla ortaya çıkabilir. Bilinçaltı, sanatın gerçek kaynağıdır. Aklın ve mantığın kontrolünde yazılan eserler sahtedir.

Dadaizm’in devamı olarak kurulan sürrealizm, XX. Yüzyılın en önemli fikir hareketlerinden biri sayılır. Günümüzde müzik hariç, bütün sanat kollarında bu akımın etkileri görülür. Çeşitli kavram, değer yargılarını değiştiren, bilimsel gelişmelerin şaşırtıcı bir hızla ilerlediği yirminci yüzyıl, edebiyat akımlarında da türlü değişmelerin doğmasına yol açmıştır.

Sürrealizm; moda halinde ortaya çıkıp bir iki yıl içinde unutulup giden akımlardan değildir. Zamanımıza kadar süregelen bu akım, bilimsel temellere dayanmak kaygısındadır. Gerçeküstücülük gittikçe kuvvetini artırmış, etki alanını genişletmiş kübizm, dadaizm akımlarını benimseyenleri de kendi alanına çekmiştir. Sürrealist sıfatını ilk kullanan Apollinaire olmuştur.

Sürrealistler ‘düşüncenin gerçek faaliyeti’ni yakalamak için ipnotizma seansları düzenlemişler, bu seanslarda ortaya çıkan düşünceleri dergilerde yayımlamışlardır. Rüya hikâyeleri, ‘ruhsal otomizm’e dayalı yazılar sürrealistlerin üzerinde durdukları diğer konulardır.

Gerçeküstücülük, yöntemli bir araştırma deneyi ön planda tutuyor, insanın kendi kendisini irdeleyip çözümlemesinde sanatın yol gösterici bir araç olduğunu vurguluyordu. Sürrealist şiire göre, muhakeme, irade; zevk gibi bilinçli çabalar sürrealist bir eserin doğuşuna engeldirler. Onlar gerçek sanat eserinin, bilinç dışı, bir anda, otomatik biçimde doğabileceğine inanırlar.

Sürrealistler; gerek şiirde gerek nesirde noktalama işaretlerinin kullanılmasını tehlikeli bulurlar. Onlara göre, noktalama, için dışa, yani özün biçime olan doğal akışına, bu akışın devamına engel sayılmaktadır.

Reverdy, Paul Eluard, Andre Breton, Soupault, Louis Aragon, Prevert, Char, Thomas gibi ünlü sanatçılar en tanınmış sürrealistlerdir. Türk edebiyatında Garip topluluğunun bazı sanatçıları ile İkinci Yeni topluluğunun bazı şairleri Sürrealizm’den etkilenmişlerdir.

Kaynakça: Edebiyat Akımları (Seyit Kemal Karaalioğlu), Final Yay. ÖYS Edebiyat Bilgileri(İlyas Örskaya)

Bu konuya henüz yorum yapılmamış. Düşüncelerini paylaşan ilk insan olmaya ne dersin?

Yorum yaz!

UYARI: Lütfen doğru ve güzel bir Türkçe ile hakaret etmeden yorum yapınız.
  Yukarı çık!