Soğuk ve Yüksek Sahaların İklimi

III. Soğuk ve Yüksek Sahaların İklimleri

Çok az yağışın düştüğü soğuk iklimler yüksek enlemlerde hüküm sürer. Bölge­de genel olarak polar ve arktik havanın egemen olmasından dolayı, sıcaklık düşük olup buharlaşma son derece azdır.

1. Karasal Subarktik (Kutupaltı) İklim

2. Denizel Subarktik İklim

3. Tundra İklimi

4. Dağ İklimi

 

Şimdi bu iklimleri sırayla açıklayalım.

 

1. Karasal Subarktik (Kutupaltı) İklim

Bu iklimin etkili olduğu sahalar, Kuzey Amerika ve Avrasya’nın kuzeyindeki 50°-70°N enlemleri arasında geniş bir kuşak şeklinde uzanır; bu kuşak aynı zamanda bu kuşak karasal polar (soğuk) havanın oluştuğu alanıdır.

 

Kar örtüsünün etkisinden artan yer radyasyonundan dolayı hava çok soğuyarak sıcaklık terselmesi meydana gelir. Öyle ki üstteki havanın sıcaklığı zeminden 5°C daha fazladır. Yazın ise bölge, soğuk havanın kuzeye kayması ile orta derecede’ ısınır, hava nispeten de olsa nemlenir. Yaz ile kış arasında sıcaklık farkı çok fazla­dır; kışın en soğuk ay ortalaması -38°C’dir. En sıcak ay ile soğuk ay arasındaki sıcaklık farkı 61°C’yi bulur. Nitekim en düşük sıcaklık kuzeybatı Kanada’da -57 ile -62°C, Asya’da Yukon’da -63°C ve Verkhoyansk (Rusya)’da Ocak ortalaması -51 °C, en düşük sıcaklık ise -69°C olarak kaydedilmiştir.

 

Yazı çok kısa süren karasal subarktik iklimde, en sıcak ayın ortalaması 10°C’yi aşmaz, maksimum günlük sıcaklık ise 21°C’ye kadar ulaşır. Mayıs ile Ağustos arasındaki dönemde gün uzunluğu 16-18 saat arasındadır. Bu uzun gündüz döneminde bitkilerin büyümesini o kadar hızlandırır ki çok kısa vejetasyon dönemine rağmen özellikle arpa üretimi yapılır. Buralarda yaklaşık yılın altı ayında zemin donlu geçer, yazın bile donmuş olan toprak tamamen çözülmez ve zeminde buzların eridiği üst katın derinliği 0.6-4 m’ye ulaşabilir. 70. enlem civarında devamlı donmuş kat (permafrost)ın kalınlığı 300-450 m’ye kadar ulaşır.

Karasal polar hava kütlesinin kaynaklandığı alanlarda yıllık yağış ortalaması 500 mm’den azdır, buna karşılık kuzey kısımlarda bu değer 250 mm’nin altına iner. Yaz döneminde siklonik yağışlar oluşur; ancak bunların gökgürültülü olanları çok nadirdir. Bu kadar soğuk olan bölgede yaz yağışlarının düşüklüğü, yazın az da olsa su açığına yol açabilir. Bu kuşakta çoğunluklar sarıçamlardan oluşan tayga ormanları görülür ve bu bitki topluluğu altında tipik podzolları bulunur.

>> Sonraki Sayfa >>

Bu konuya henüz yorum yapılmamış. Düşüncelerini paylaşan ilk insan olmaya ne dersin?

Yorum yaz!

UYARI: Lütfen doğru ve güzel bir Türkçe ile hakaret etmeden yorum yapınız.
  Yukarı çık!