Rüzgarlar, Rüzgar Çeşitleri, Rüzgar Olayları

Aynı veya farklı iki hava kütlesi arasındaki basınç farkından dolayı havanın bir yerden diğerine hareket etmesine rüzgâr denilir. Hareket hâlindeki hava, hem kinetik enerjiye sahiptir hem de sıcaklık enerjisini iletir. Rüzgâr, bir yandan yeryüzünde enerji ya da sıcaklık dağılışı üzerinde diğer yandan kıyıların ve kurak bölgelerin şekillenmesinde önemli rol oynar.

Rüzgârlar; sadece bir hava hareketi olmayıp aynı zamanda sıcaklığı naklet­meleri açısından da büyük öneme sahiptir. Örneğin Batı rüzgârları, ekvatoral ve subekvatoral bölgelerin sıcak sularının yüksek enlemlere ulaşmasını sağlayarak buraların ısınmasında önemli rol oynar. Aynı rüzgârlar, subtropika! bölgelerdeki sıcak hava kütlesinin enerji açığı olan yüksek enlemlere hareket etmesini sağlar. Öte taraftan rüzgârların çeşitli hareketleri iklim üzerinde ve bilhassa yağış şartlarında önemli değişmelere neden olur. Hava kütlelerinin uzaklaştığı antisiklon sahaları çöllere, hava kütlelerinin karşılaşarak cephelerin oluştuğu yerler ise yeryüzeyinin nemli bölgelerine tekabül eder.

Rüzgârın Oluşumu: Bir hava kütlesinin hareketi basınç farkına dayanır. Basınç farkı olmayan hava kütlesi durgun bir hâldedir, ancak bir tarafta basıncın düşmesiyle izobar yüzeyleri eğimlenir ve barometrik basınç o yöne doğru alçalır. Böylece âdeta bir yamaç boyunca suyun akması gibi basınç gradyanı boyunca hava kütlesi hareket eder, iki sahadaki basınç farkı ne kadar fazla ise hava kütlesinin hareketi de o ölçüde artarak rüzgâr şiddetlenir.
Rüzgârların oluşumu hakkındaki en tipik örnekler, yerel rüzgârlar arasında olan deniz ve kara meltemleridir. Bu rüzgârlar, kara ve deniz arasındaki basınç farkına bağlı olarak oluşur. Gündüz, sabahtan öğleye kadar ısınan karada bir alçak basınç meydana gelir. Deniz ise serin olduğu için karaya göre yüksek basınç merkezi hâlindedir. Bu basınç durumuna bağlı olarak, öğle saatlerinden itibaren denizden karaya doğru rüzgâr eser. Nemli ve serin rüzgâra deniz meltemi ya da deniz rüzgârı denir. Ege kıyıla­rında bu rüzgâra imbat adı verilir. Gece ise kara yüzeyi, deniz yüzeyine göre daha fazla soğu­duğu için yüksek basınç oluşur. Deniz üzerinde ise alçak basınç meydana gelir. Bu basınç farkından dolayı karadan denize doğru esen rüzgâra kara meltemi (kara rüzgârı) denir.

Vadi ve dağ rüzgârları: Dağ ile ova arasında oluşan basınç farkından dolayı rüzgârlar meydana gelir. Gündüzün fazla ısınan vadi tabanından yamaçlara doğru bir hava hareketi oluşur. Öğleden sonra vadilerden yamaçlara esen bu rüzgâra vadi rüzgân ya da meltemi denir. Gece durum tersine döner. Yüksek yerlerde soğuyan hava, sabaha doğru vadilere doğru eser. Bu rüzgâra ise dağ rüzgân ya da dağ meltemi adı verilir.

  1. 26 Mar, 2014 - 00.39 | #1

    bn sadece hortum gibi şeyler cevap almak istiodum

  2. Manolya
    3 Ağu, 2012 - 06.38 | #2

    Teşekkürler.

  3. Suzan
    1 Ağu, 2012 - 09.10 | #3

    Coğrafya dönem ödevim için çok yararlı oldu.

Yorum yaz!

UYARI: Lütfen doğru ve güzel bir Türkçe ile hakaret etmeden yorum yapınız.
  Yukarı çık!