Pamuk

pamukSanayi bitkilerinin başında gelen pamuk üretimi, 1800 yılına kadar pek fazla değildi ve bu nedenle de pamuktan yapılmış elbiseler çok pahalı idi. Çünkü, bu tarihe kadar pamuk liflerinin tohumundan elle ayrılması nedeniyle fazla miktarda üretilememekteydi. Ancak 1793 yılında Eli Whitney’in çırçır makinesini icat etmesi ile pamuk çekirdeğine sıkıca bağlı olan liflerin kolayca elde edilmesi mümkün oldu. Böylece bir ayda bir insanın elle elde ettiği pamuk miktarı, çırçır makinasının devreye girmesi ile bir günde tamamlandı. 1700’lerden sonra yapılan diğer icatlarla da pamuk liflerini iplik hâline getiren makineler yapıldı ve pamuktan yapılmış kumaşlar yaygınlaşmaya başladı. Günümüzde ticarî pamuk, önemli ölçüde Hindistan’ın Dekkan Platosu, Çin, Pakistan ile Türkistan (Karakum) ve Özbekistan (Kızılkum) çöllerinin sulanan kesiminde üretilir.

Pamuğun kalitesini genellikle liflerin uzunluğu belirler. Uzun lifli pamuk, kaliteli kumaşların dokunmasında ve bazı lâstiklerin içinde katkı maddesi olarak kullanılır. Bu nedenle uzun lifli pamuk, kısa lifli olana nazaran pahalıdır. Uzun lifli pamuk türlerinden biri Mısır’da yetiştirilir.

Dünya pamuk üreten başlıca ülkeler; Çin, Hindistan, ABD, Pakistan, Brezilya, Özbekistan, Avustralya, Türkiye, Türkmenistan ve Suriye’dir (Şekil 3.13). ithalatçı ülkelerin başında tekstil üretimi yapan Güney Kore, Rusya, Tayvan ve Japonya gelir. Türkiye de bazı yıllar pamuk ithal etmektedir.

Türkiye’de pamuk çok eskiden beri üretile gelmiştir. Pamuk üretimi, Osmanlı zamanında Suriye, Irak ve Makedonya ovalarına kadar yayılmıştır.

Anadolu’da el tezgahlarında pamuklu bezler dokunmaktaydı ve bunun için kurak bölgelerde bile meselâ Elazığ Harput Sancağında “penbe” denilen kıraç şartlarda yetişen pamuk üretilmekteydi. Amerika iç savaşları dolaysıyla, 19. yüzyılda pamuklu dokuma sanayiinde ham madde bulma çabasına düşen İngiltere, birçok ülkede olduğu gibi, Osmanlı topraklarında da pamuk tarımının yapılmasında etkin rol oynamıştır. 19. asrın ikinci yarısında Anadolu’dan İngiltere’ye pamuk ihraç edilmiş, kalitenin yükselmesi için ingilizler OsmanlIlara Amerikan kökenli pamuk tohumu bile getirmiştir.

Pamuk, Akdeniz ve Ege kıyı ovalarında (Çukurova, Antalya, Gediz, Büyük ve Küçük Menderes), Güneydoğu Anadolu’da Altıbaşak (Harran) ovasında, Antakya-K.maraş depresyonu ve bazı yıllar çok az olarak İğdır ovasında yetiştirilir. Uzun lifli pamuk ise Bergama dolaylarında özellikle Bakırçay ovasında üretilir (Foto 85).

88 milyon ton olan dünya pamuk üretiminde önde gelen ülkeler; Çin (üçte bir), ABD, Hindistan, Pakistan, Brezilya ve Türkiye (4.2 milyon ton)’dir.

>> Türkiye’deki Tarım Ürünleri‘ne Geri Dön <<

Bu konuya henüz yorum yapılmamış. Düşüncelerini paylaşan ilk insan olmaya ne dersin?

Yorum yaz!

UYARI: Lütfen doğru ve güzel bir Türkçe ile hakaret etmeden yorum yapınız.
  Yukarı çık!