Noktalama İşaretleri

Tarih: 7 Mart 2012  |   Bölüm: Dil / Türkçe  |   Okunma: 46.296  |   Yorumlar: 83 yorum  |   Yazar:

Yazılarda, doğru okumayı ve anlamayı sağlamak için kullanılan işaretlere noktalama işaretleri(imleri) adı verilir. Noktalama işaretleri, okuduklarımızı daha kolay ve doğru olarak anlamamızı; yazılı anlatımlarda duygu ve düşüncelerimizi doğru ve anlaşılır şekilde aktarabilmemizi sağlar.
 
 

1. Nokta (.)

 

- Cümle sonlarına konur.
Örnek: Öğretmenimiz bize yeni konular anlattı.

- Kısaltmaların sonuna konur.
Örnek: Dr. (doktor), Prof. (profesör), Doç. (doçent)

- Saat ve dakika belirten sayılar arasına konur.
Örnek: Sınav 08.30’da başlayacak.

- Tarihlerin yazılışında gün, ay, yıl belirten sayılar arasına nokta konur.
Örnek: Okulumuz 17.09.2007’de açıldı.

- Sıra bildiren sayıların sonuna konur.
Örnek : 5. sınıf (beşinci sınıf)

- Nokta, matematikte çarpma işareti olarak da kullanılır.
Örnek : 7×5 = 7.5

 

2. Virgül (,)

 

- Cümlede art arda sıralanan eş görevli sözcük ve sözcük öbekleri arasına virgül konur.
Örnek: Pazardan erik, kiraz, çilek ve kavun aldık.

- Sıralı cümlelerin arasına virgül konur.
Örnek: İstediğim kitabı dolaptan aldı, bana uzattı.

- Seslenme (hitap) sözlerinden sonra virgül konur.
Örnek: Sevgili Teyzeciğim, sizi çok özledim.

- Uzun cümlelerde, özneden sonra virgül kullanılır.
Örnek: Burak, bu yıl çok farklı bir çocuk oldu.

- Tırnak işareti içinde olmayan aktarma cümlelerinden sonra virgül konur.
Örnek: — Benim güzel çiçeğim, dedi.

 

3. Soru İşareti (?)

 

- Soru anlamı taşıyan cümle ve sözcüklerin sonuna soru işareti konur.
Örnek: Ayşe okula gitti mi?

 

4. Ünlem İşareti ( ! )

 

- Acı, sevinç, üzüntü, korku, heyecan, şaşkınlık gibi duyguları belirten sözcük ve cümlelerden sonra ünlem işareti konur.
Örnek: Yaşasın!, Çabuk buraya gel!

 

5. İki Nokta ( : )

 


- Bir sözcük ya da cümleden sonra örnekler sıralanacak, açıklamalar yapılacaksa bu sözcük ve cümlelerin sonuna iki nokta konur.
Örnek : Bir yılda dört mevsim vardır: sonbahar, kış, ilkbahar, yaz

- Yazıda konuşmaların başlayacağını gösteren sözcükten sonra da iki nokta konur.
Örnek: Can, gülümseyerek dedi ki: Günaydın, nasılsın ?

- Matematikte bölme işareti olarak da kullanılır.
Örnek: 15:5=3

 

6. Üç Nokta ( … )

 

- Sözün bitmediğini belirten cümlelerin sonuna üç nokta konur.
Örnek: Güneş’i görünce öyle mutlu oldu ki…

- Karşılıklı konuşmalarda, söylenmeyen ya da söylenmek istenmeyen sözlerin yerine üç nokta konur.
Örnek: Tam bir …e benziyordu.

- Birtakım örnekler yazıldıktan sonra, benzerlerinin bulunduğunu anlatmak için “ve benzerleri” anlamında kullanılır.
Örnek: Şu sözcükler sesteştir: kır, yüz, çay…

- Bir metinden yapılan alıntılarda, atlanan bölümlerin yerine üç nokta konur.
Örnek: “… Adam konuşmasına devam etti: Bu böyle sürüp gidemez. Bu soruna bir çözüm bulmalıyız.”

 

7. Kesme işareti ( ‘ )

 

- Özel adlara eklenen çekim eklerini ayırmak için kesme işareti kullanılır.
Örnek: Ahmet’in dedesi Antalya’ya gidecekmiş.

- Kısaltmalara ve sayılara getirilen ekleri ayırmak için kesme işareti kullanılır.
Örnek:  Saat 17.50’de dersimiz bitiyor.

- Bir harf ya da eke getirilen ekler, kesme işareti ile ayrılır.
Örnek: Alfabemizdeki harfleri a’dan z’ye sayabilirim.

 

8. Tırnak işareti ( “ ” )

 

- Başka bir kişiden ya da yazıdan alınan sözler tırnak işareti içinde yazılır.

Örnek: Adam “Bir gün beni anlayacaksın.” dedi.

- Yazıda geçen, kitap, dergi, şiir adları tırnak işareti içinde yazılır.
Örnek: Orhan Veli Kanık’ın “Dalgacı Mahmut” şiirini okudunuz mu?

- Cümlede özellikle belirtilmek istenen sözler, tırnak işareti içinde yazılır.
Örnek: Bir insanın en büyük ihtiyacı “sevgi”dir.

 

9. Kısa Çizgi ( – )

 

- Satıra sığmayan sözcükler, devamı olduğunu belirtmek için kısa çizgiyle ayrılır.
Örnek: arka-
daşımdır.

- Sözcükleri hecelerine ayırırken, heceler arasına kısa çizgi konur.
Örnek: öğrencilerim, öğ-ren-ci-le-rim.

- Bir başlangıcı ve sonu belirten sayılar arasına kısa çizgi konur.
Örnek: I. Dünya savaşı 1014-1918 yılları arasında olmuştur.

- Birbirleriyle ilişkili devlet, ulus, kurum, yer, bölüm adları arasına kısa çizgi konur.
Örnek: Ankara – Eskişehir arası iki saat sürüyor. * Türk – Yunan dostluğuna önem veriyorlar.

 

10. Noktalı Virgül ( ; )

 

- Virgülle ayrılmış farklı görevdeki sözcük ya da sözcük öbeklerini ayırmak için kullanılır.

Örnek: Eylül, ekim, kasım sonbahar; aralık, ocak, şubat kış mevsimi aylarıdır.

 

11. Uzun Çizgi ()

 

- Bir yazıda karşılıklı konuşmaları belirtmek için uzun çizgi kullanılır. Uzun çizgiye konuşma çizgisi de denir.
Örnek: Oynamayı ve eğlenmeyi seven hayvanların yaşadığı ormana, mavi tüylü bir tilkinin yolu düşer. Ormana dönerek seslenir:
—  Ey ormanda yaşayan hayvan dostlarım!

 

12. Yay Ayraç ( )

 

- Cümlede herhangi bir sözcük ya da durumla ilgili yapılan açıklamalar yay ayraç içinde yazılır. (yay ayraça parantez de denir)
Örnek : Atatürk Samsun’a gittiğinde (19 Mayıs 1919) otuz sekiz yaşındaydı.

- Tiyatro eserlerinde, konuşacak kişinin durumunu, hareketlerini belirtmek için yapılan açıklamalar yay ayraç içine yazılır.
Örnek: Dede Torunlarım güzel yavrularım! (Sahnenin ortasına oturur.) Ne çok özledim sizi.

Afşın Karakozanlı
Afşındır, delidir; ne yapsa, yeridir. Sevecendir, pek umursamaz; ama bir o kadar da haylaz. Derken efendim, hatır bilir, gönül sayar; ilgi alanıdır bilgisayar. Tabii, sadece bunlar olmaz kâfi; bazen neşeli bazen de kederli. Biraz ırkçıdır biraz deli; uykusuz geçmez geceleri... Art ardına dizerken dizeleri; sormayın ne kadar düşünceli. Öyle sevmez, sevemez her şeyi; o yüzden derler "ipe sapa gelmez biri". Diyen desin, söyleyen etsin, tutan yapsın; işte budur Karakozanlı Afşın.
   
  1. 19 Nis, 2014 - 14.52 | #1

    ÇOK GÜZEL AMA DENDEN İŞARETİ YOK (”)

Yorum sayfaları
1 6 7 8

Yorum yaz!

UYARI: Lütfen doğru ve güzel bir Türkçe ile hakaret etmeden yorum yapınız.

*

  Yukarı çık!