Nasrettin Hoca / Hayatı – Kişiliği ve Fıkraları

Tarih: 24 Mart 2012  |   Bölüm: Edebiyat  |   Okunma: 13.601  |   Yorumlar: 31 yorum  |   Yazar:

nasrettin hoca kimdir, hayatı13. yüzyılın sonu ile 14. yüzyılın başı arasında yaşadığı düşünülen, düşünceye yönelik mizah anlayışının en önemli örneklerini sunan bir zekâ abidesi; fıkraları dilden dile pelesenk olan büyük bir halk bilgesi, kurnazlığın ve hazır cevap olmanın en güzel örneklerini sergileyen bir düşünür ve aynı zamanda etkili bir hatip, toplum eğitmeni…

Birçok ilde kendisini benimseyen halk tarafından adına türbeler inşa ettirilen ve herkesin bağrına basıp, ondan akıl danıştığı bir aksakal olan Nasrettin hoca Selçuklular döneminde Konya ve Akşehir civarında yaşadığı düşünülen büyük bir bilgindir. Gülünç ve aynı zamanda düşündürücü sözleriyle insanları kendisine hayran bırakan aksakallı Nasrettin hoca, tarihimizde gelmiş geçmiş en önemli fıkra kaynaklarından biridir.

Onun fıkra anlayışı, öyle basit bir espri ile insanları güldürmekten çok, hem düşündürüp hem güldürmeyi amaçlayan kurnazlık temellidir.

Türk halk bilgesi ve fıkra kahramanı

Eskişehir’in Sivrihisar ilçesinin Hortu köyünde 1208 yılında doğdu, 1284 yılında Akşehir’de öldü Babası Hortu köyü imamı Abdullah Efendi, annesi aynı köyden Sıdıka Hatun’dur. Önce Sivrihisar’da medrese öğrenimi gördü, babasının ölümü üzerine Hortu’ya dönerek köy imamı oldu. 1237′de Akşehir’e yerleşerek, Seyyid Mahmud Hayrani ve Seyyid Hacı İbrahim’in derslerini dinledi, İslam diniyle ilgili çalışmalarını sürdürdü. Bir söylentiye göre medresede ders okuttu, kadılık görevinde bulundu.

Bu görevlerinden dolayı kendisine Nasuriddin Hâce adı verilmiş, sonradan bu ad Nasreddin Hoca biçimini almıştır. Onun hayatıyla ilgili bilgiler, halkın kendisine olan aşırı sevgisi yüzünden, söylentilerle karışmış, yer yer olağanüstü nitelikler kazanmıştır. Bu söylentiler arasında, onun Selçuklu sultanlarıyla tanıştığı, Mevlânâ Celâleddin ile yakınlık kurduğu, kendisinden en az yetmiş yıl sonra yaşayan Timur’la konuştuğu, birkaç yerde birden göründüğü bile vardır.

Fıkralarının Özellikleri

Nasreddin Hoca’nın değeri, yaşadığı olaylarla değil, gerek kendisinin, gerek halkın onun ağzından söylediği gülmecelerdeki anlam, yergi ve alay öğelerinin inceliğiyle ölçülür. Onun olduğu ileri sürülen gülmecelerin incelenmesinden, bunlarda geçen kelimelerin açıklanışından anlaşıldığına göre o, belli bir dönemin değil Anadolu halkının yaşama biçimini, güldürü öğesini, alay ve eğlenme türünü, övgü ve yergi becerisini dile getirmiştir.

Onunla ilgili gülmeceleri oluşturan öğelerin odağı sevgi, yergi, övgü, alaya alma, gülünç duruma düşürme, kendi kendiyle çelişkiye sürükleme, dinin temel kabulleriyle çelişmeden çok ince bir söyleyişle hoşgörüyü yeğlemedir. O, bunları söylerken bilgin, bilgisiz, açıkgöz, uysal, vurdumduymaz, utangaç, atak, şaşkın, kurnaz, korkak, atılgan gibi çelişik niteliklere bürünür. Özellikle karşısındakinin durumuyla çelişki içinde bulunma, gülmecelerinin genel özelliğidir. Bu özellikler Anadolu insanının, belli olaylar karşısındaki tutumunu yansıtan, düşünce ürünlerini oluşturur. Nasreddin Hoca, halkın duygularını yansıtan, bir gülmece odağı olarak ortaya çıkarılır.

Söyletilen kişi, söyletenin ağzını kullanır, böylece halk Nasreddin Hoca’nın diliyle kendi sesini duyurur. Nasreddin Hoca, bütün fıkralarında, soyut bir varlık olarak değil, yaşanmış bir olayla, bir olguyla bağlantılı bir biçimde ortaya çıkar. Olay karşısında duyulan tepkiyi ya da onayı gülmece türlerinden biriyle dile getirir. Tanık olduğu olaylar, genellikle, halk arasında geçer.

Nasreddin Hoca fıkralarında dile gelen, onun kişiliğinde, halkın duygularını yansıtan başka bir özellik de eşeğin yeridir. Hoca eşeğinden ayrı düşünülemez.Karakaçan onun taşıtı, bineği olduğu kadar belirli özellikleri olan bir arkadaş karakteri de simgeler.

Bir fıkra örneği: “Sıkarken”

Nasrettin hoca bir gün yolun kenarında kedisini yıkıyomuş.Yoldan geçen arkadaşı hocaya:
-Hocam kediyi yıkama ölür.
demiş.Hoca aldırış etmemiş ve yıkamış.Arkadaşı dönüşte hocayı tekrar yolun kenarında görmüş.Kedi ölmüştü. adam:
-Hocam ben size kediyi yıkamayın ölür demedimmi? demiş.Hoca:
-Ben kediyi yıkarken ölmediki sıkarken öldü demiş.

Diğer Nasrettin Hoca fıkraları için tıklayın.

 
Ruhu şad, mekânı uçmağ olsun…

Orkun Kutlu
Okur, yazar, çizer, beğenmeyip siler, tekrar karalar... Hayatı, karmaşık bir ifadeler bütünü olarak algılar ve bunların paylaşıldıkça anlam kazandığını bilir. Bazen ağır abi, bazen yaramaz öğrenci gibidir. Düzensizlikte düzeni, sınırlarda sonsuzluğu yakalamaya çalışır. Biraz manyak, bir o kadar filozof kılıklı, en ilginçlikler üzerine kafa yoran, hayata restini çekebilen, takıntılı; ama duygusallıklarıyla bile barışık bir fenomen. İlkel benliğini kuşlara yedirmiş, süper egosunu denizlere atmış bir insan-ı kâmil. Dahası kalabalıklar içinde bir yalnız kurt, kendi medyasını yöneten bir patron, insanlarla kafa bulan akıllı bir yaratık. Kaleminin ucunda bazen çiçekler açan, bazen kanlar damlayan bir yazar. İşte bu benim, giriş cümlelerim...
   
  1. Hilal
    11 May, 2014 - 09.33 | #1

    performansımda yardımcı oldu harika :) ben 20 sayfalık dedim çok kısa

  2. 21 Mar, 2014 - 19.50 | #2

    ama güzel bir site beğenmedim diyemem

  3. 21 Mar, 2014 - 19.48 | #3

    kısa demiştim uzunla aynı neredeyse yaz yaz bitmiyor hep aynı site çıkıyor

  4. Melek
    16 Mar, 2014 - 19.10 | #4

    Gayet güzel birr site.Ödevlerime yardımcı oldu…

  5. arda
    21 Ara, 2013 - 20.26 | #5

    teşekkürler

  6. begüm tuna
    15 Nis, 2013 - 10.19 | #6

    süpper:D

  7. 23 Mar, 2013 - 20.04 | #7

    MÜTHİŞ BUNUN SAYESİNDE SINIFIN EN POPÜLERİ OLDUM…

  8. Ayhan
    3 Ağu, 2012 - 07.19 | #8

    Su almaya gönderdiği çocuğu testiyi kırmadan dövdüğü fıkrası var mı? :)

Yorum sayfaları

Yorum yaz!

UYARI: Lütfen doğru ve güzel bir Türkçe ile hakaret etmeden yorum yapınız.

*

  Yukarı çık!