Milliyetçi Devletin Milliyetsiz Adı

Her vatan ve devletin kendi dilince bir ismi vardır: Meselâ (France) Fransızca, (İtalia) İtalyanca, (Deutschland) Almanca, (England) İngilizce, (Espana) İspanyolca, (Ellas) Yunanca ve (İran) Acemcedir; yalnız (Türkiye) Türkçe değildir! Necedir, ne biçim bilmecedir, orası da pek belli değildir: Yegâne muhakkak tarafı, yapılış itibariyle Türkçe olmayışından ibarettir.

Osmanlı İmparatorluğu’nun bugün “Osmanlıca” denilen lehçesinde doğru dürüst bir ismi vardı: (Devlet-i Osmanniye) yahut (Osmanlı Devleti) derlerdir; fakat onun yerine geçen ve Anayasa’sına milliyetçilik prensipini kanuni bir umde şeklinde geçiren Türkiye Cumhuriyetinin ismi işte o prensipe mugayir ve gayr-i milli bir ecnebi taklidinden başka bir şey değildir! Bu tuhaf taklit (Türk) ismine ya İtalyanca veyahut Arapça bir lâhika – eklenti takılmak suretiyle yapılmıştır: Çünkü İtalyancanın (Russia) ve (İtalia) gibi memleket isimlerine ilhak edilen (-ia) edatı Türkçedeki yabancı devlet isimlerine de geçmiştir; meselâ (Almanya), (İspanya), (Rusya) gibi isimler hep öyle şeylerdir; hattâ bazen Acemcenin (-itâ) edatiyle İtalyancanın (-ia) eklentisi gelişi güzel bile kullanılır: (Bulgaristan) ve (Bulgarya) işte öyledir; bâzan da Arapçanın müennes sıfat teşkilinde kullanılan (-iyye) lâhikasına tesadüf edilir: Eskiden (Sırbistan) yerine (Sırbiyye) denilmesi işte bundandır.

İlk zamanlarda (Türkiya) şeklinde de yazılmış olan (Türkiye) kelimesinin teşkilinde İtalyancanın (-ia) eklentisi mi, yoksa Arapçanın (-iyye) lâhikası mı esas olmuştur? Bu noktanın kat’i surette tesbiti kabil değildir: Herhalde bu ismi kabul edenler insaniyatçı olmadıkları için, her ikisinin de tesiri altında kalmış olmaları lazımgelir; bir zaman (Türkiya) ve (Türkiye) şekillerinin gelişi güzel kullanılmış olması da öyle göstermektedir.

____________________

____________________

Şurası muhakkaktır ki, ister İtalyancanın (Türk memleketi) manasına gelen (Turchia) kelimesinden alınmış, ister Arapçanın eski Mısır Kölemen devletine alem olan (Ed-Devlet-üt-Türkiyye) (Et-Türkiyye) kelimeleri tarzında uydurulmuş olsun, milliyetçi Türk Cumhuriyetinin (Türkiye) şeklindeki devlet ve memleket ismi kat’iyyen Türkçe değildir.

Bâzı Osmanlı menbâlarıyla fermanlarında bu manaya (Türkistan) kelimesi kullanılır; son zamanlarda bile:
“Biz ki bi-lûtf-il-Mevla Türkistan ve şâmil olduğu bilcümle memalik-ü büldana paşidahı”

Şeklinde başlıyan fermalar vardır; fakat bu tabir Orta-Asyanın aynı isimdeki ölkesiyle iltibasa sebeb olabileceği ve zaten sonundaki (-sitan) edatı da Türkçe olmadığı için milli bir isim değildir.

Bizce bu mühim meselenin yegâne tesviye çaresi, (Karaman-eli), (Germiyan-eli) ve (Osman-eli) gibi tarihi ve (Rumeli) gibi coğrafi isimlere kıyasen devletimizin adını (Türkeli) diye Türkçeleştirmekten ibarettir: Herhalde Sinop vilayetinin Ayancık kazasındaki (Türkeli) nahiyesinin ismi, en güzel devlet ismi olabilir.

İsmail Hami Danişmend

Bu konuya henüz yorum yapılmamış. Düşüncelerini paylaşan ilk insan olmaya ne dersin?

Yorum yaz!

UYARI: Lütfen doğru ve güzel bir Türkçe ile hakaret etmeden yorum yapınız.
  Yukarı çık!