Hava Kütleleri

Dünya’nın etrafını saran hava kütlelerinin gerek sıcaklığı, yoğunluğu ve nemi gibi fiziksel özellikleri gerekse basınç koşulları Ekvator’dan kutuplara, kıtaların iç kesimlerinden denizlere doğru önemli değişme gösterir. Hava kütlelerinin bu özellikleri, Güneş’ten gelen enerji miktarı ve bu enerjiye bağlı oiarak oluşan basınç farklarından doğan rüzgâr hareketleri ile ilgilidir.

Bir hava kütlesinin kendine has bir özellik taşıması için ya okyanus ya da geniş bir kara yüzeyinde uzun bir zaman durgun hâlde ve yer değiştirmeden bulunması gereklidir. Bu şartlar altında hava kütlesi belli bir sıcaklık, özgül nem ve yükseltiyle değişen sıcaklığa sahiptir. Buna göre Dünya’nın çeşitli bölgelerine özgü sıcaklık, nem bakımından farklı hava kütleleri oluşur. Böyle hava kütleleri, bulundukları sahadan hareket ettiklerinde kendilerine özgü özellikleri taşır ve farklı hava kütleleri ile karşılaştıklarında ise aralarında hareketli olan kesin bir sınır meydana gelir. Bu sınıra cephe denilir.

Yukarıda belirtilen şartlara bağlı olarak dünyamız üzerinde birbirinden farklı özellikte çeşitli hava kütleleri bulunur. Bunların, Kuzey ve Güney kutuplardaki buz örtüsü üzerinde bulunanına arktik, Kutup daireleri civarında yer alanına polar, tropikal yüksek basınç üzerinde oluşanına tropikal ve nihayet ekvator kuşağı üzerinde gelişenine ise ekvatoral hava kütlesi denilir.

Farklı özellikteki hava kütlelerinin karşılaşması ile oluşan cepheler aynı zamanda dünyada yağışın fazla düştüğü bölgelere tekabül eder.

Belli başlı hava kütleleri ve özellikleri

Kuzeyde bulunan polar (soğuk) hava kütlesi ile güneyde bulunan tropikal (sıcak) hava kütlelerinin karşılaşması sonucu polar (soğuk) cephe oluşur. Bu cephe, Kuzey Yarım Küre’de kış mevsiminde Kuzeybatı Avrupa’dan güneydoğuya doğru hareket ederek Basra Körfezi’ne kadar sokulur. Ülkemizin özellikle kıyı bölgeleri ve Güneydoğu Anadolu’nun kış mevsiminde yağış almasını sağlayan polar cephe hattı, güneyden gelen tropikal hava kütlesiyle kuzeyden ilerleyen polar hava kütlelerinin birbirleriyle karşılaşmasıyla oluşur. Bu cephelerin engellendiği güneyde Toros dağlarının güneye, kuzeyde Kuzey Anadolu dağlarının kuzeye bakan yamaçları bol miktarda yağış alır.

 

>> Sonraki Sayfa >>

Bu konuya henüz yorum yapılmamış. Düşüncelerini paylaşan ilk insan olmaya ne dersin?

Yorum yaz!

UYARI: Lütfen doğru ve güzel bir Türkçe ile hakaret etmeden yorum yapınız.
  Yukarı çık!