Gök Tanrı (Gök Tanrı Dini)

göktanrı ve şamanizmEski Türkler’de ve Moğollar’da TANRI kelimesi GÖK ve İLAH anlamlarında kullanılmıştır. Yani Türkler ve Moğollar Önceleri GÖK’e tapıyoriarmış. Tanrı, GÖK olarak kabul edilmiş. GÖK için kullanılan kavram aynı zamanda GÖKTANRI’yı ifade için kullanılmış.

Şamanist halklarda GÖKTANRI göğün belli bir katında bulunan ve insana benzeyen bir varlık olarak düşünülmüştür. Altaylar’da göğün üç veya dokuz katından söz edilir. Ayin sırasında Şaman bu göğün katlarına yolculuk eder. Bu katlardan yedi veya dokuz katı aşmak gerekiyor. Bu tabaka veya katlanrı sayısı bazen 17’ye çıkmaktadır. Orta Asya’da ayin için kurulan çadırlar doğrudan doğruya göğü temsil eder. Bazı yerlerde 33 gök dairesinden bahsedilir.

Tanrı veya en büyük ruh, göğün en üst katında ve insan biçiminde düşünülünrıüş. Abakan Türkleri Tanrı’dan söz ederken onun çadırım bile anlatırlar. Altay Türkleri’nin inantşlanrıa göre ise, Ülgen alün kapılı bir sarayda, altın bir taht üstüne otururmuş. ocak, fırın, buzdolabı, bulaşık makinesi temizleme

Göktanrı; çeşitli kudret ve sıfatlan ile tanınır. Gökte yaşayan en büyük ruh olarak ye^üzünü, güneşi, ayı ve yıldızlan, gökkubbeyi yaratan düzeni sevk ve idare eden, kaderi tayin eden bir güçtür. Göktanrı her şeye sahiptir. O her şey yapabilir. İnsanlara çocuk veren odur. O yalnız iyilik eder. İnsanlara kötülük etmez.

Göktanrı yeryüzüne kızarsa bu tepkisini; kıtlık, fırtına gibi Çeşitli doğa ol aylan gibi şeylerle ifade eder. Bazı halklar da Göktanrı’nın insanların yaptığı işlere karışmadığı inancındadırlar. Tanrı Ülgen’e genellikle ilkbahar, yaz ve sonbaharda dinsel törenler yapılır. Bu törenlerde kurban olarak beyaz kısrak kesmek gelenektir.

Altay Türklerİ’nde Tanrı Ülgen’in yedi veya dokuz oğlu, dokuz kızı ile birtakım yardımcı ruhları bulunur. Araştırmacı Anohin, “Material” adlı eserinde Tanrı Ülgen’in oğullanrıın adlarının şunlar olduğunu yazmıştır. Karşıt, Pura, Kan, Yajıl Kan, Burça Kan, Karakuş, Paktı Kan, Er Kan. Araştırmacı Radlof ise Lebed Tiirkleri arasındaki araştırması sonucu Ülgen’in dört oğlunun isimlerini saptamıştır. Bunlar, Pırşak Kan, Töz Kan. Kara Kan, Suylap’tır. Buradaki Kara Kan’ın Tanrılar âleminden ayrılarak yeraltına karanlıklara çekildiğine inanılır. Yeraltı âleminin hâkimi Erlik’in Kara Kan’ın oğlu olduğuna inanılır.

Yedi kattan ibaret olan göğün en üst katında Ülgen ve eşinin oturduğu varsayılır. Diğer katlarda ise Tanrılar’ın oğullan ile insanlara elçi olarak gönderilen ruhların oturduğuna inanılır. Altay Türklerİ’nde her boy Ülgen’in oğullarından birini kendilerine koruyucu ruh olarak seçmiştir. Yakutlar’da ilkbahar bayramında ateşe kımız serpilerek kurban sunulur. şamanist dualar

Tanrı sayısı ve onlara sunulan törenler, kurbanlar ve Tanrı-lar’ın çocuklarını sayısı ve adlan, boylara göre değişiklikler gösterebilmektedir. Bu durum çokTanrılı inanç sisteminin olası özellikleridir. Örneğin; Altaylar’da Şaman göğe çıkarken; Kıza-gen Tengere’yi “kınrıızı yularlı, kızıl, erkek deve sırtında, alâimi sema asalı baba,” vb. diye seslenmekte iken bu seremoni başka halklarda başka biçimde olabilmektedir. göktürk devleti

Altaylar Göktanrı için yapılan törene Ülgen’in yaşlı oğlu Karşıt’ı çağırarak başlar. Dualanrıda bu; “San kamış asalı, sarı atlı, san dizginli, san ipek kürklü’’ diye tarif edilir. Tanrı Ülgen’in diğer oğlu Karakuş’un (kartal) Şaman’a göğe çıkarken yardımcı olduğuna inanılır.

Tanrı Ülgen’in adlan belirsiz dokuz kızına Altaylılar “Ak Kızlar” veya “İffetli Kızlar” adım verirler. İyi ruhlar kesimine giren Ak Kızlar’m Şaman’a tören sırasında heyecan ve ilham verdiğine inanılır. Onları sembolize eden bebekler Şaman’ın cübbesine takılır. Göktanrı’nın yanında ona yardımcı olunduğuna inanılan bir nevi elçilik görevi yapan başka yardımcı ruhlanrı da olduğuna inanılır. Gök seyahatinde Şaman’a; Yayık, Suyla ve Karlık yardımcı olur. Gök seyahatinde Şaman’a yardımcı olan bu ruhlanrı bu süreçte değişik görevleri vardır.

Güneş ve ay konusunda Altay Türideri şöyle düşünüyorlar: Başlangıçta güneş ve ayın olmadıklanrıı, sonradan Göktanrı’nın gönderdiği bir varlığın göğe madeni iki büyük ayna koyarak dünyayı aydınlatmayı gerçekleştirdiği düşüncesindeler. Bu iki büyük ışık kaynağı ile ilgili çeşitli anlatımlar bulunuyor. Bazı kesimlerde güneş ve aya bakarak bilinmez şeylere ait haberler veren falcılar da vardır. Şaman cübbesinde güneşi ve ayı sembolize eden madeni levhaların bulunması bu düşüncenin ifadesi sayılıyor. Türk toplumlanrıın birçoğunda güneş dişi, ay erkek cin-siyetli olarak düşünülür. cengiz imparatorluğu

Altay Şamanı’nın göğe çıkarken altıncı katta; “Ay Baba”yı, yedinci katta ise, “Güneş Ana”yı selamladığı söylenir. Ay tutulması olayını Yakutlar ayın küçülmesi olarak yorumlarlar. Nedeninin ise, efsanevi ayılarla, kurtların ayı yemesine bağlarlar. Al-taylar ise ay tutulmasının “yelbegen” adı verdikleri bir canava-nrı ayı yemesinden ileri geldiğine inanırlar. Bu korkutucu yaratığı korkutmak için ise; havaya silah, taş vs. atılır; teneke çalınarak gürültü yapılır. Bu tepkiler, yani ayın tutulması sırasında teneke çalmak, gürültü çıkarmak, havaya silah sıkmak bugün bile Anadolu’da hâtâ yapılan şeylerdir.

Güneş ile ay Tunguzlar’da Şaman ayinlerinde önemli bir yere sahiptirler. Bunlara tören sırasında kurban sunulur. Volga boylanrıdaki Çuvaşlar’ın ay ve güneşe “ak donlu” hayvan kurban ettikleri belirtiliyor.

Bazı Altaylılar’a göre gök, çadır gibidir. Yakutlar göğün üst üste gerili tabakalardan oluştuğunu düşünüyorlar. Yıldızları da bu tabakalardan gök ışığını sızdıran delikler olarak kabul ediyorlar. Göğün bir merkez etrafında döndüğünü varsayıp bu noktaya, “Yer Göbeği”ne karşılık olarak “Gök Göbeği” diyenler de bulunüyoiTKutüpyıldızına da; “Çivi”, “Gök Çivisi”, “Çivi Yıldız” gibi adlar vermişlerdir. haçlı seferleri

Kırgız, Başkıt ve Simirya Türkleri Kutupyıldızlanrıı “Demir Kazık”; Moğol ve Tunguzlar ise, “Altın Direk” olarak ad-landınııalan anlayışı göğün büyük bir sütun veya miğferin ucunda dönebileceği anlayışından ileri gelmektedir. İnanca göre Tanrılar da atlarını bu kazığa bağlarlar. Bu belirtilen dengelerin bozulması ile korkunç olayların olduğuna inanılır. Yerine göre bu yıldızlara at kurban ederler ve içkiyi lokma olarak sunarlar.

>> Şamanizm'e Geri Dön <<

Bu konuya henüz yorum yapılmamış. Düşüncelerini paylaşan ilk insan olmaya ne dersin?

Yorum yaz!

UYARI: Lütfen doğru ve güzel bir Türkçe ile hakaret etmeden yorum yapınız.
  Yukarı çık!