Enlem ve Boylam

Tarih: 22 Haziran 2012  |   Bölüm: Coğrafya  |   Okunma: 10.025  |   Yorumlar: 4 yorum  |   Yazar:

Bir yerin dünya üzerindeki yerini belirtmek bakımından paralel ve meridyen­lerden faydalanılılır. Ancak paralel ve meridyenler 1 ‘er derecelik açı ile geçtiğin­den herhangi bir nokta veya ülkenin dünya üzerindeki yerini tam olarak belirtmek mümkün değildir. Bunun için paralel ve meridyen daireleri üzerindeki 1′er derecelik yaylar, 1 ‘er dakikalık ve 1 ‘er saniyelik yaylara bölünür. Böylece herhangi bir yerin Ekvator ve Başlangıç Meridyeni‘nden olan uzaklığı; derece (°), dakika (‘) ve saniye (“) cinsinden belirtilir.


Bu açıklamaya göre enlem; bir yerin Ekvator’dan uzaklığını derece, dakika ve saniye cinsinden belirtir. Yani bir yerin enlemi, o yerle Ekvator arasındaki meridyen yayının derece, dakika ve saniye cinsinden açı değeridir. Boylam da aynı şekilde Başlangıç meridyeni olan Greenvvich Rasathanesinden olan uzaklığı tayin için kul­lanılır. Boylam da herhangi bir yerin Başlangıç Meridyeni arasında kalan paralel yayının derece, dakika ve saniye cinsinden açı değeridir. Örneğin: Ekvatorda 1 paralel derecesi arasındaki uzunluk yaklaşık 111 km, 1 dakikalık uzunluk 1.85 km, 1 saniyelik uzunluk ise 30 m’dir. Başka bir anlatımla, Ekvator’un çevresi yaklaşık 40000 km’dir. Bu 360°‘ye bölündüğünde (40 000 : 360= 111 km) 111 km bulunur. Bir dakika, 1 derecenin aitmışda biridir (111 km : 60 = 1.85 km), 1 saniye de bir dakikanın aitmışda biridir (1850 m : 60 = 30 m). Örneğin İstanbul’un dünya üzerindeki yeri, 28°58’59″ doğu boylamı ve 41°00’16″ kuzey enlemindedir. Bu duruma göre İstanbul’un başlangıç meridyeni olan Greenvvich’ten 2475.07 km doğuda ve Ekvator’dan 4551.48 km uzaklıkta olduğu anlaşılır.

 

Herhangi bir sahanın yerini kolayca tespit etmek için özellikle 1:25 000 ölçekli haritaların kenarlarında yazılan enlem ve boylam dereceleri kullanılır; bunlar aracılığıyla bir sahanın yeri, kapladığı alan bulunur. Kordinat sistemleri (enlem ve boylam) aracılığı ile belirtilen yerin Dünya’nın neresinde olduğu da tespit edilebilir.

Havacılık ve denizcilikte koordinatlar verilmek suretiyle tehlikeli alanlar, özellikle denizcilik açısından sığ, kayalık kesimler, dar boğazlar, tehlikeli araçların yerleri saptanır. Örneğin Karadeniz’de 42°01′ kuzey enlemi ile 29°10‘ doğu boylamı arasında bir cisim tespit edilmiştir; denizcilerin ve havacıların bu belirsiz cisme yaklaşmamaları gerekir denildiğinde, bu cismin enlem ve boylam aracılığı ile İstanbul Boğazı’nın 80 km kadar kuzeyinde olduğu anlaşılır.

Günümüzde bulunduğumuz yeri bulmak için GPS (Global Positioning System, Küresel Yer Bulma Sistemi) denilen alet kullanılır. Uydulardan alınan verileri akta­ran bu alet üzerinde çok ayrıntılı ve hassas olarak bulunduğumuz yerin yüksekliği, enlemi ve boylamı bulunur.

Afşın Karakozanlı
Afşındır, delidir; ne yapsa, yeridir. Sevecendir, pek umursamaz; ama bir o kadar da haylaz. Derken efendim, hatır bilir, gönül sayar; ilgi alanıdır bilgisayar. Tabii, sadece bunlar olmaz kâfi; bazen neşeli bazen de kederli. Biraz ırkçıdır biraz deli; uykusuz geçmez geceleri... Art ardına dizerken dizeleri; sormayın ne kadar düşünceli. Öyle sevmez, sevemez her şeyi; o yüzden derler "ipe sapa gelmez biri". Diyen desin, söyleyen etsin, tutan yapsın; işte budur Karakozanlı Afşın.
   
  1. gizem
    21 Eki, 2014 - 21.13 | #1

    Çok işime yaradı aşırı güzel not aldım çok teşekkür ederim.

  2. Rabia
    29 Ara, 2013 - 15.03 | #2

    Çok teşekkür ederim. :D çok işe yaradı.

  3. 25 Kas, 2013 - 19.35 | #3

    Çok iyi

  4. Deniz
    25 Ara, 2012 - 20.08 | #4

    Çok teşekkkür ederim. Sağ olun işime çok yaradı, sözlüden 95 aldım.

Yorum yaz!

UYARI: Lütfen doğru ve güzel bir Türkçe ile hakaret etmeden yorum yapınız.

*

  Yukarı çık!