Dünya’nın Genel Atmosfer Dolaşım Sistemi

Dünyadaki basınç merkezlerine bağlı olarak üst atmosferdeki hareketlerle yeryüzeyi ve yakın kesimindeki hareketler birbirinden farklı bir durum alır. Şöyle ki, ekvatoral alçak basınç merkezlerinden yükselen hava, troposferin üst katlarına doğru yükselir. Buradan subtropikal yüksek basınç merkezlerine doğru yönelir.

Subtropikal yüksek basınç merkezleri, sıcak hava ihtiva etmesine rağmen üstten beslendiği için yüksek basınç sahasıdır. Başka bir ifadeyle ekvatoral bölge ile subtropikal bölge arasında adeta bir hava dolaşımı mevcuttur; buna Hadley hücresi denir. Yüksek basınç merkezinden subpolar alçak basınç merkezlerine doğru atmosferin üst kısımlarında da bir hava akımı olur.

Polar (soğuk) bölgelerde soğuk olan yüksek basınç merkezinden subpolar alçak basınç merkezine doğru zemin ve zemine yakın kesimlerde bir hava akımı meydana gelir; yani batıya doğru esen rüzgârlara karşılık üst kesimlerde de kutup­lara doğru yönelen hava akımı devam eder.

Orta kuşağın kuzey kesiminde troposferin üst seviyelerinde batıdan doğuya doğru esen batı rüzgârları sisteminde geniş ölçüde dalgalanmalar meydana gelir. Bu dalgalanmalar, soğuk olan polar hava ile sıcak olan tropikal hava kütleleri arasında oluşur. Alçak enlemlerden gelen sıcak hava, yüksek enlemlere doğru ilerler.

Kuzeyin soğuk havası da güney enlemlere veya sıcak hava kütlesinin içerisine sokularak ekvatora doğru ilerler. Böylece hava kütlesinin yatay yönde hareketi farklı kökende olan hava kütlelerinin birbirine sokulmasını sağlar. Bu suretle de ekvatoral bölgenin sıcak havası ile kuzey bölgenin soğuk havası arasında sıcaklık değişmesi meydana gelir. 10-12 bin m yükseklikte bu farklı hava kütlelerinin karşılaşması ile dar bir kuşak üzerinde oluşan ve saatteki hızları 350-450 km’ye ulaşan rüzgârlar jet rüzgârları ismi verilir.

Bu konuya henüz yorum yapılmamış. Düşüncelerini paylaşan ilk insan olmaya ne dersin?

Yorum yaz!

UYARI: Lütfen doğru ve güzel bir Türkçe ile hakaret etmeden yorum yapınız.
  Yukarı çık!