Dünya’daki Rüzgar Sistemleri

Dünya üzerindeki basınç dağılışına uygun olarak yıl boyunca esen düzenli rüzgâr sistemleri bulunur. Bilindiği gibi, yüksek basınç merkezlerinden alçak basınç merkezlerine doğru devamlı olarak hava hareketi vardır. Bu hava akımı, 30° kuzey ve güney paralellerindeki subtropikal yüksek basınç merkezinden 5° kuzey ve güney enlemi arasında yer alan ekvatoral alçak basınç merkezine doğru devamlı hareket eder.

Dünyanın dönmesine bağlı olarak Kuzey Yarım Küre’deki yüksek basınçtan ekvatoral alçak basınç merkezine doğru rüzgârlar kuzeydoğudan, Güney Yarım Küre’de ise güneydoğudan eser. Bu rüzgârlara Alize ya da Ticaret rüzgârları denilir. Ekvatoral bölgedeki aiçak basınç sahasında ise hava genellikle durgundur; yılın üçte biri sakin geçer, buraya sükûn ya da doldurum kuşağı ismi verilir.
Subtropikal yüksek basınç merkezlerinden kuzeydeki orta kuşak alçak basınç merkezlerine doğru devamlı bir hava akımı olur. Güneybatıdan gelen bu rüzgârlara Batı rüzgârları ismi verilir. Bu rüzgârlar 35°-60° kuzey-güney enlemleri arasında eser. Hava şartlarının çok değişken olduğu bu bölge genellikle bulutlu geçer.

Dünya yüzeyinde basınç dağıılışı ve atmosfer dolaşımı Kuzey Yarım Küre’de kara kütleleri, batı rüzgârları kuşağının önemli ölçüde sapmasına, yön değiştirmesine sebep olur; fakat Güney Yarım Küre’de 40°-60° güney enlemleri arasında okyanus kuşağı devamlı olduğundan rüzgâr yönünde hemen hemen sapma olmamaktadır. Kutup bölgelerinde ise doğudan batıya doğru yönelen kutup rüzgârları mevcuttur.
Muson rüzgârlar: Asya’nın güneydoğusunda özellikle Hindistan, Çin, Pakistan, Bengladeş’i kapsayan alanlarda yaz mevsiminde denizden karaya, kış mevsiminde ise karadan denize doğru esen rüzgârlar hâkimdir. Bu durum mevsimlere göre değişen sıcaklık şartları ile izah edilir. Rüzgâr; yaz mevsiminde kıtanın sıcak ve Hint Okyanusu’nun serin olması nedeni ile deniz üzerindeki yüksek basınç sahasından kara üzerindeki alçak basınç merkezine doğru eser. Kışın ise kara üzerindeki havanın soğuması ile oluşan yüksek basınç sahasından Hint Okyanusu üzerindeki alçak basınç alanına doğru hava akımı olur.
Yukarıdaki açıklamanın yanında muson rüzgârlarının oluşumu, ileride açıkla­nacağı üzere, yaz mevsiminde Intertropikal konverjans (tropiklerarası kavuşma) hattının (ITC) yıl içinde yer değiştirmesi ile de ilgilidir. Şöyle ki, hava kütlelerinin birbirleri ile karşılaştığı tropiklerarası kavuşma hattı, yazın kuzeye Güneydoğu Asya’nın iç kısmına doğru kayar; bu nedenle rüzgâr denizden karaya doğru eser. Kışın ise ITC, güneye doğru Hint ve Pasifik okyanuslarına doğru ilerler. Buna bağlı olarak da rüzgâr karadan denize doğru eser.

Bu konuya henüz yorum yapılmamış. Düşüncelerini paylaşan ilk insan olmaya ne dersin?

Yorum yaz!

UYARI: Lütfen doğru ve güzel bir Türkçe ile hakaret etmeden yorum yapınız.
  Yukarı çık!