Deniz (Gemi) Taşımacılığı

deniz-gemi-tasimaciligi-su-okyanusDünya deniz ticaret filosunda esas itibariyle iki tip sefer yapılır.

Liner: Bunlar düzenli seyir planı olan gemilerdir. Düzgün sefer gemileri adı da verilen bu gemiler, belli bir yoi üzerinde düzgün aralıklarla belirli bir tarifeye göre sefer yapar. Buniar kendi aralarında üçe ayrılır: a) Yolcu ve posta taşıyan gemiler, b) Yolcu ile birlikte pahalı yük ve özel eşya taşıyan gemiler, c) Sadece yük taşıyan gemilerdir. Büyüklükleri 6-80 bin gros ton arasında değişen bu gemilerin motor ya da makine dairesi arkadadır. Bugün okyanuslardaki trafiğin % 80’i liner’lerle yapılır.

Tramp: Düzenli seyir planı olmayan gemilerdir. Belli bir tarife uygulamadan serbest sefer düzenleyen gemi işletmeciliğinde çalışmaktadır. Trampler taşımada kâr gördükleri her türlü malın her limana taşınması kabul edilir.

Vergi kaçırmak, ticaret ambargosu ve balık kotasından engelleri aşmak, ucuz işçi çalıştırmak vb. amacıyla bir ülkenin gemisi, başta Liberya, Panama, Yunanistan, Hong Kong, Marşal Adaları, Bahamalar, Singapur, Malta, Güney Kıbrıs ülkelerin bandraları altında çalışmaktadır. Buna uluslararası alanda Flags of Convenience (FOC) adı verilir.

Lineer sistemin gelişmesi, özel yük ve akaryakıt tankerlerinin çoğalması, gemi tonajlarının artması nedeniyle tramp taşıyıcılığı gittikçe azalmaktadır.

Taşıyıcılar

Tanker: Çoğu 10 000-80 000 ton arasında olan, fakat yakın yıllarda 300 bin tonu aşkın yük taşıyan gemiler, özellikle ham ve rafine petrol taşımaktadır. Hatta 700 bin tonluk tanker bile yapılmıştır. Ancak Körfez Savaşı’ndan sonra 100-150 bin tonluk tankerler tercih edilir duruma gelmiştir. Bu gemiler aynı zamanda başka madde taşıyacak şekilde de inşa edilmiş olup, boş dönmemesi için petrolün dışında maden vb. de nakletmektedir. sanayinin dağılışı

Tanker taşımacılığı giderek artmaktadır. Nitekim 1994‘te 303 milyon gros ton olan tankerle yük taşınması 2004’te 347,5, 2006’da 364.5 milyon gros tona ulaşmıştır. Bu taşımacılıkta da Panama, Liberya, Yunanistan, Bahamalar, Marshall (Marşal) Adaları bandralılar ön plandadır.

Sanayi – taşıtları: Büyük sanayi kuruluşlarının kendi mallarını taşımak için kullandıkları özel gemilerdir. maden sanayi

Yük Taşınması

1816‘da bir Amerikan şirketi New York ile Liverpool arasında dört gemi ile yük ve yolcu taşımaya başladı. Zamanla yük taşımacılığı daha kârlı olduğundan yolcu taşıma sürekli olarak düşmeye başladı ve günümüzde de özellikle denizaşırı hatlarda yük taşımacılığı hâkim duruma geçti.

Yük taşımacılığının artması ile limanlarda yeni düzenlemelere gidildi, zira binlerce tonluk yükün gemiye yüklenmesi ve boşaltılması ayrı bir ekipman (vinç gibi), teknik ve depolama gerektirmektedir. Örneğin Rotterdam 292 milyon, New Orleans 175 milyon, New York 155 milyon, Singapur ve Tokya 62 milyon ton dolayında yükleme ve boşaltma yapmıştır. Son yıllarda bu miktar giderek artmaktadır (Şekil 6,4).

Konteynır denilen 20-30 ton arasında yük alan büyük çelik kutularla yük taşımacılığı giderek artmaktadır (Şekil 6.3). Bu kutuların içerisine konulan eşyalar hasar görmeden, yiyecek maddeleri bozulmadan gemilerle taşınır. Konteynır taşımacılığında Almanya öndedir. Hemen tüm limanlarda Alman konteynırların olduğu görülür. Bu ülkeyi Danimarka ve Japonya izler.

Denizlerde taşınan yük ise genel olarak katı ve sıvı maddelerden ibarettir. Buna dökme yük (bulk cargo) da denir. Katı olanları tahıl, maden kömürü, maden cevheri, şeker, kereste, gübre gibi maddeler; sıvıları ise petrol, çeşitli bitkisel yağlar, su ve meşrubatlar oluşturuır. Bu yüklerin başında taşınan ham petrol ile sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ve petrol gazı (LPG) gelmektedir.

Yolcu Taşımacılığı

19. yüzyılın başında liner’lar faaliyete geçtiği zaman başlamıştır. Ancak günümüzde yük taşımacılığı gibi büyük paya sahip değildir. Yolcu taşımacılığı; arabalı olarak yapılan yolcu taşımacılığı feribot (ferryboat) ve büyük ölçüde denizde tatil geçirmeye dayanan kruvaziyer olmak üzere ikiye ayrılabilir.

Günümüzde bu taşımacılık yaz aylarında ABD’nin batı kıyısından Alaska’ya olan güzergâh üzerinde, Karayipler Denizi’nde özellikle Miami ile Porteriko arasında, Baltık Denizi’nde (örneğin Stocholm ile St. Petersburg veya Helsinki arasında) Akdeniz’deki limanlar arasında, örneğin İzmir ile Venedik arasında yapılmaktadır. Güneydoğu Asya kıyılarında da yolcu gemiciliği gelişmektedir.

Deniz yolu ile taşınan dökme kuru yükün diğer önemli bölümünü maden cevherleri, özellikle demir, boksit), tahıl, kereste, tomruk, et, canlı hayvan vs. oluşturur. Dökme yük taşımacılığında önde gelen ülkeler ise Panama, Kıbrıs, Hong Kong, Malta, Yunanistan’dir. Taşınan dökme yük miktarı da giderek artmaktadır. 1994’te 137 milyon gros ton olan yük, 2008’te 200 milyon gros tonu aşmıştır (Şekil 6.4).

Bu konuya henüz yorum yapılmamış. Düşüncelerini paylaşan ilk insan olmaya ne dersin?

Yorum yaz!

UYARI: Lütfen doğru ve güzel bir Türkçe ile hakaret etmeden yorum yapınız.
  Yukarı çık!