Cümlenin Öğeleri

cümlenin öğeleriKelimelerin ve kelime gruplarının, edatların, bağlaçların birbirleriyle ilgili hâ­le getirilmesi, bunlara ihtiyaca göre çeşitli çekim eklerinin eklenmesi bir yargı el­de etmek ve anlamlı bir ifade ortaya koymak içindir. Dünya gazetesi, şairin hastahaneye yatırıldığını yazıyordu cümlesinde Dünya gazetesi öznesi ile şairin has-tahaneye yatırıldığı nesnesi içinde bulunan kelimeleri birbirine bağlayan çekim ekleridir, -si iyelik eki, gazeteyi, dünya sözüne bağlarken şair -in kelimesindeki –in eki, yatırıldığ -ı kelimesindeki -ı iyelik ekiyle ilgi kurar, yatırmak, -e yönelme durumu ekini almış olan hastahane biçimine, yazıyordu yüklemi ise -i yükleme durumu ekiyle yatırıldığı kelimesine başlanır. Bu ekler birer çekim ekidir. Böyle bir örgü içinde kurulan cümlede uyumlu ve mantıklı bir diziliş görülür.

Bir ifadenin elde edilmesinde öncelikle çekimli fiile ihtiyaç vardır. Bu, doğ­rudan bir fiil olabileceği gibi, yardımcı fiil veya isim soyundan bir kelime de ola­bilir. Çekimli fiil veya yargı taşıyan isim, cümlede yüklemi temsil eder. Çekimli bir şekil olmadan cümle kurulamaz. Bu sebeple cümlenin en önemli öğesi yüklem­dir. Yüklem isim de olsa, çekimli olmalıdır. Yüklem, devrik kullanımlar dışında genel olarak cümlenin sonunda bulunur. Yüklemin meydana gelmesini sağlayan özne ise, başta yer alır. Bu iki temel öge arasında da tümleçler bulunur.

Cümlenin belli başlı öğelerine aşağıdaki bağlantılara dokunarak ulaşabilirsiniz:

Yüklem
Özne
Dolaylı Tümleç
Zarf Tümleci

Ses, yapı ve anlam bakımından bir bütünlük gösteren kelimeler dizisi, konu­şanla dinleyen arasında bir düşüncenin anlatılmasına aracı olur. Eklerin, kelime­lerin, kelime gruplarının oluşturdukları, cümle adını verdiğimiz bu bütünlük bir­takım bölümlerden oluşur. Cümlenin bölümleri ise öğelerdir. Bu öğelerin her bi­ri, birbirinden tamamen farklı görevler üstlenmişlerdir. Biri, işi yapar, bir başkası, olayın geçtiği ortamı ve şartlarını karşılar. Üçüncü öge ise, doğrudan doğruya işin kendisidir. Bunlara özne; tümleç ve yüklem diyoruz. Bunlann içinde özne ve yük­lem temel öğedir. Çekim ekleriyle birbirlerine bağlanan, bir cümleyi oluşturan, bu öğeleri örnekleriyle yakından tanımaya çalışalım. Bu örgüyü, bu öğeleri tanımak, aralarındaki ilgiyi yakından görebilmek bize yazacağımız cümleleri kontrol etme becerisi kazandınr.

  1. hatice gündar
    15 Nis, 2014 - 19.29 | #1

    vaaaaaaaav

Yorum yaz!

UYARI: Lütfen doğru ve güzel bir Türkçe ile hakaret etmeden yorum yapınız.
  Yukarı çık!