Cümlede Anlam

cümlede anlamCümlede anlam, bir diğer adıyla da anlatım biçimleri on iki tanedir. Aşağıdan istediğiniz anlatım biçimine ulaşabilirsiniz.

  1. Öznel Anlatım

Doğruluğu ya da yanlışlığı kişiden kişiye değişen, doğruluğu tartışılan düşüncelerin anlatıldığı yargılara öznel yargı denir. Bu yargıların kullanıldığı anlatıma da öznel anlatım denir.

Örnek:

Ankara’nın en güzel semtinde oturuyordu.

İstanbul Türkiye’nin en güzel şehridir.

Şair söyleyiş güzelliğiyle eşsiz bir eser ortaya koyuyor.

  1. Nesnel Anlatım

Doğruluğu ya da yanlışlığı kişiden kişiye değişmeyen, deney ve gözleme dayanan, ölçülebilen kanıtlanabilen yargılara nesnel yargı denir. Bu yargıların kullanıldığı anlatıma da nesnel anlatım denir.

Örnek:

Filmde olaylar küçük bir kasabada geçiyor. (filmi izleyerek bu yargıyı ispatlarız.)

İstanbul Türkiye’nin en kalabalık şehridir.(İstanbul’un nüfusunu ölçebiliriz.)

Aruz ölçüsüyle yazılan şiirde nazım birimi dörtlüktür.

Küçük Ağa romanının yazarı Tarık Buğra’dır.

  1. Koşul (Şart) Cümlesi

Bir durumun veya olayın gerçekleşmesini bir şarta bağlayan cümlelerdir.

Örnek:

Yeterince çalışırsan başarırsın.(başarmanın şartı çalışmak)

Bu işi kabul ederim ama bana kimse karışmayacak.( bir eylemin gerçekleşmesi için başka bir eylemi şart koşuyor.)

Çabuk dönmek üzere gidebilirsin.

Sanatçı yapıtında toplumu anlatırsa ölümsüzleşir.

  1. Sebep-Sonuç Cümlesi

 

Bu tür cümlelerde, yargılardan biri diğerinin gerçekleşmesine neden olmaktadır. Bir de eylemin hangi gerekçeyle yapıldığını bildiren cümlelerde neden-sonuç ilişkisi vardır.

Örnek:

Sınavda heyecanlandığı için

Sebep(neden)

bazı soruları yapamadı.

Sonuç

Hava yağmurlu olduğundan

Sebep(neden)

dışarı çıkamadık.

Sonuç

Gürültüden bir türlü uyuyamadım

Sebep(neden) sonuç

  1. Amaç-Sonuç Cümlesi

Belirttiği yargıyı amacıyla birlikte veren cümlelerdir. Bu tür cümlelerde “için, diye, amacıyla, maksadıyla, dolayı, ötürü…” ifadeleri sıkça geçer. Eylemin hangi amaçla ne maksatla gerçekleştirildiği açıklanır.

Örnek:

Sınavı vermek için çok çalıştı.

(sınavı vermek amacıyla çok çalıştı.)

Ders çalışmaya arkadaşına gitti.

(ders çalışmak amacıyla arkadaşına gitti.)

Ailesini görmeye Almanya’ya gitmiş.

(ailesini görmek maksadıyla Almanya’ya gitti.)

  1. Doğrudan Anlatımlı Cümle

Birinin sözünün olduğu gibi tırnak içinde anlatıldığı cümlelerdir.

Örnek:

Teoman, “ Akşama geç gelebilirim.” dedi.

Atatürk’ün “Hayatta en hakiki mürşit ilimdir.” sözünü ilke edinmeliyiz.

  1. Dolaylı Anlatımlı Cümle

Birin sözünü tırnak içine almadan kendi cümlelerimizle ifade ettiğimiz biçimidir.

Örnek:

Teoman akşama geç geleceğini söyledi.

Doktor, babama ilaçları mutlaka içmesi gerektiğini tembih etti.

  1. Üslup Cümlesi

Bir eserin ya da bir kişinin dil ve anlatım tarzına üslup denir. Sözcüklerin seçilmesi, cümlelerin uzun ya da kısa olması, süslü sanatlı veya düz(yalın) olması üslupla ilgilidir.

Örnek:

Onun şiirlerinde devrik cümleler oldukça fazladır.

Şairin, şiirlerinde oldukça az kullanılan sözcüklere ve deyimlere yer vermesi dikkati çeker.

Kısa ve devrik cümleler anlatıma ayrı güzellik katmış.

  1. İçerik (Konu) Cümlesi

Bir yazıda ele alınan, anlatılan konuya içerik denir.

Örnek:

Romanlarında aydın kesimi, hikâyelerin de ise sıradan halkı anlatmıştır.

Yazar eserinde 1. Dünya Savaşı’nda çekilen sıkıntıları anlatmıştır.

  1. Kinayeli Anlatım

Bir gerçeği ortaya koymak amacıyla sözü imalı olarak tam karşıtı olacak biçimde kullanmaktır.

Örnek:

Eşinin gözündeki morluklardan onu ne kadar sevdiği belli oluyordu.

Okulunu ne kadar sevdiğin yirmi gün devamsızlık yapmandan belli.

  1. Tanım Cümlesi

Herhangi bir varlık veya kavramı “bu nedir?” sorusuna cevap verecek biçimde ifade eden cümlelere tanım cümlesi denir.

Örnek:

Makale bir konuda bilgi vermek amacıyla yazılan yazı türüdür.(makale nedir?)

Lirik şiir, duyguların coşkulu bir biçimde anlatıldığı şiir türüdür.(lirik şiir nedir?)

  1. Karşılaştırma Bildiren Cümle

Aralarında anlamca ilgi olan iki kavramı benzerlik veya zıtlık yönünden kıyaslamadır. “Sütten beyaz dişleri var.” Cümlesinde dişlerin beyazlığı, sütün beyazlığı ile karşılaştırılmıştır.

Örnek:

Sınıfın en çalışkanı bu çocuktu.

Romanlarındaki dil hikayelerine göre daha ağırdır.

Hava düne göre biraz açık.

Sinema da tiyatro gibi görsel sanattır.

Bu yılki ürün geçen seneye göre daha bereketliydi.

Bu konuya henüz yorum yapılmamış. Düşüncelerini paylaşan ilk insan olmaya ne dersin?

Yorum yaz!

UYARI: Lütfen doğru ve güzel bir Türkçe ile hakaret etmeden yorum yapınız.
  Yukarı çık!