Coğrafya’nın Tanımı ve Tarifi

Coğrafya, Grekçe, : yer; Latince, geö: yer ve Grekçe, graphon, Latince graphum: tasvir, yazma-çizme anlamına gelen iki sözcüğün birleşmesiyle tanım­lanan bir bilim dalıdır. Temel bir bilim dalı olarak coğrafyanın geçmişi, İlk çağlarda Sümerler, Fenikeliler, Mısırlılar, Yunanlılar ve Romalılara dayanır. O dönemlerde coğrafya, yeryüzeyinin tasvirine, kıtaların keşfine, alan ve mesafe ölçmelerine ile bazı haritaların çizilmesine dayanıyordu.

Günümüzde ise coğrafya, yeryüzünün şekillenmesini, şekillenmede etkili olan etkenleri ve yeryüzünde canlı hayatı oluşturan insan, bitki, hayvan topluluklan ile doğal ortam arasındaki ilişkileri ve bunların dağılışını inceleyen bir bilim dalı hâline gelmiştir. Başka bir anlatımla doğal ortam, doğal ortamla insan arasındaki ilişkilerin incelenmesi coğrafyanın ana konusunu oluşturur. Bu duruma göre coğrafyanın iki ana prensibinin olduğu görülür: Bunlardan biri doğal ortam ya da doğal çevrenin incelenmesidir. Yani doğal ortamdaki yeryüzü şekilleri ve oluşumu, iklim, ile doğal ortamın canlı öğesini oluşturan toprak, bitki ve hayvan topluluklarının araştırılması, bunların dağılışının sebep ve sonuçlarının belirtilmesidir.

İkincisi ise insan topluluklarının çeşitli faaliyetleri yani yerleşme, tarım, nüfus sanayi, ulaşım, turizm vb. ile bunların dağılışıdır. Böylece doğal ortam özellikleri fizikî coğrafya, insan faaliyetleri ise beşerî ve ekonomik coğrafyanın inceleme konuları arasına girmektedir. Bu açıdan da bakıldığında coğrafya doğa bilimleri ile sosyal bilimler arasında bir köprü durumundadır.

Coğrafyanın, bir bütün hâlinde yeryüzünün tamamını kapsayan inceleme alanı çok geniş, inceleme konusunu oluşturan olaylar çok çeşitli ve karmaşıktır. Yer- yüzündeki doğal ve beşerî olaylarla sadece coğrafya değil, meteoroloji, jeoloji, botanik, zooloji, sosyoloji, antropoloji, tarih, demografya gibi ilim dalları da ilgilenir. Bu duruma bakıldığında coğrafya, birçok bilimin konusunu kucaklayan ve kendi­sine ait konusu olmayan bir bilim gibi de görülebilir. Ancak coğrafya, yeryüzündeki olayları farklı bir biçimde ele almakta, çeşitli olayların neden ve niçinlerini araştı­rarak bunların mekân içerisindeki dağılışını ve dağılışında etkili olan amilleri inceler. Şöyle ki, fizikî coğrafya kapsamına giren jeomorfoloji bilim dalı, yeryüzünün nasıl ve hangi amillerin etkisi altında şekillendiğini açıklar. Örneğin; Anadolu’nun neden kuzeyinde Kuzey Anadolu Dağları, güneyinde Toros Dağları uzanmaktadır? Bu dağları hangi amiller şekillendirmiştir ve akarsular neden bu dağ sıralarını parçalamıştır? Coğrafya, bu ve benzeri soruları cevaplandırır.

|» Sonraki Sayfa »|

Bu konuya henüz yorum yapılmamış. Düşüncelerini paylaşan ilk insan olmaya ne dersin?

Yorum yaz!

UYARI: Lütfen doğru ve güzel bir Türkçe ile hakaret etmeden yorum yapınız.
  Yukarı çık!