Atmosfer Türleri Nelerdir? Atmosferin Katmanları, Özellikleri Nelerdir? – 2

Stratopavz‘dan sonra sıcaklık tekrar düşmeye başlar. 80 km yukarıda -80°C’ye kadar düştükten sonra tekrar yükselir. Bu tabakaya ise Mesopavz adı verilir. Bu tabakadan sonra Termosfer’de de sıcaklık tedrici olarak yükselir.

 

Heterosfer katında alttan üste doğru azot, oksijen, helyum ve hidrojen gazları bulunur. Heterosfer’inen üst kesiminde hidrojen gazından oluşan ve iyonlaşma olaylarının olduğu kata İyonosfer denir.

Yeryüzünde insan ve diğer canlılar için hayati önemi olan diğer bir kat da, atmosferin ortalama olarak 15-48 km’leri arasında uzanan ve 50-55 km’ye kadar çıkan ozon tabakasıdır. Homosferin Mezosfer tabakasında yer alan ozon tabakasında oksijen iyonlarının birleşerek oluşturduğu ozon (O3) bulunur. Ozon tabakası âdeta bir kalkan şeklinde Dünya’yı Güneş’ten gelen ultraviyole ışınlarının çoğundan korur. Ozon tabakası olmasaydı, ultraviyole ışınları bütün şiddeti ile yeryüzüne ulaşarak canlı hayatını ortadan kaldırabilirdi.

 

Dünya, Güneş’ten gelen enerji (güneş radyasyonu) ile ısınır, Dünya’nın ısınma­sını ve aydınlanmasını sağlayan bu enerji akımı, karmaşık bir sistem sunar. Dünya’nın ısınması, Güneş’ten gelen elekromanyetik radyasyon miktarına ve Dünya’da meydana gelen enerji depolanmasına dayanır. Isı; atmosfer ve hidrosfer­deki katı madde, sıvı ve gazlarda sıcaklık hâlinde taşınır. Bu hâliyle Dünya’mızda, diğer maddelerde olduğu gibi, bir enerji dolaşımı olur. Güneş’ten gelen enerji ile dünya yüzeyinden giden enerji birbirine eşittir. Örneğin, su ısındığında enerji depolar, soğuduğunda ise depoladığı enerjiyi geri verir. Enerji alan ve emen cisimler ısınır, yani sıcaklıkları yükselir; enerji kaybeden cisimler ise soğur.

Dünya’ya gelen ve giden enerji arasında bir denge mevcuttur. Ancak gelen ve giden enerji miktarı, dünyanın muhtelif bölgelerine göre farklıdır. Bazı bölgelerde enerji fazlalığı, bazı bölgelerde ise enerji açığı bulunur. Örneğin yüksek enlemlere göre fazla enerji alan ekvatoral bölgelerde enerji fazlalığı, buna karşılık yüksek enlemlerde enerji açığı meydana gelir. Ancak bu açığı, gerek atmosfer hareketleri gerekse okyanuslardaki akıntılar geniş ölçüde önler.

 

Yeryüzündeki canlı hayatı, özellikle bitkiler enerji transferinde, enerjinin depo­lanmasında az da olsa etkili olur. Şöyle ki, bitkiler fotosentez esnasında kullandığı enerjiyi kimyasal bileşikler hâlinde çeşitli maddeler içerisinde (şekerselüloz vb.) muhafaza eder. Bitkilerin ayrışması, yanması sonucunda depolanan enerji tekrar açığa çıkar. Bunlara örnek olarak odun veya kömürün yanması, çeşitli maddelerin oksidasyonu ve ayrışması ile çıkan sıcaklık verilebilir.

 

<< Önceki Sayfa <<

Bu konuya henüz yorum yapılmamış. Düşüncelerini paylaşan ilk insan olmaya ne dersin?

Yorum yaz!

UYARI: Lütfen doğru ve güzel bir Türkçe ile hakaret etmeden yorum yapınız.
  Yukarı çık!