Atmosfer Nedir? Atmosferin Katları, Özellikleri Nelerdir?

Diğer gezegenlerden farklı olarak Dünya’nın etrafı canlıların yaşamasını sağlayan çeşitli gazlardan oluşan hava kütlesi tarafından sarılmıştır. Bu hava kütlesine atmosfer, içinde gelişen olaylara da atmosfer olayları denir. İklim, yeryüzünü saran atmosfer katının altında oluşan bulutluluk, nem, yağış, sıcaklık, rüzgâr gibi hava olaylarını kapsar. Bunların uzun yıllık ortalamalarına göre bir yerin iklimi hakkında bilgi sahibi olunur. İklim olaylarının oluşmasını, güneşten gelen ışık ve sıcaklık (güneş radyasyonu), dünyanın dönmesi ve dünyanın yuvarlak oluşu ile yeryüzü şekilleri, denize olan uzaklık ya da yakınlık sağlar.

Atmosfer, bileşimindeki gazların özelliğine göre Homosfer ve Heterosfer olmak üzere iki ana kata ayrılır.

Yeryüzünden 80-90 km yüksekliğe kadar olan bu katta atmosferin kimyasal bileşimi homojendir. Bunun üzerindeki Heterosfer’de ise tabakalar şeklinde sıralanmış, kimyasal bileşimi farklı olan katmanlara geçilir. Homosfer’de genel olarak % 78,04 oranında azot bulunur. Bu gaz diğer maddelerle kolaylıkla kimyasal reaksiyona veya maddelerin bileşimine girer.

% 20.9 oranında bulunan oksijen, diğer elementlerle birleşerek oksidasyona yol açar. Geriye kalan % 1 oranındaki gazları % 0.97 oranında argon % 0.9 ve % 0.038 arasında karbondioksit oluşturur. C02’nin bitkiler tarafından fotosentez sırasında kullanılması ve sıcaklığı tutması açısından son derece büyük önemi vardır.

Homosfer veya alt atmosfer, sıcaklık durumuna göre kuşaklara ayrılır. Bu kuşağın alt kısmında yaklaşık 11 km kalınlığında Troposfer yer alır. Burada sıcaklık yükseklere doğru düzenli bir şekilde değişir (her km’de 6.4°C). Bu katın kalınlığı, Ekvatoral bölgede 14 km, kutuplarda ise 8 km’dir. Mevsimlere bağlı olarak tropos­ferin yüksekliği değişir; bu değişime orta ve yüksek enlemlerde rastlanılır.

Örneğin; 45. paralelde ortalama yükseklik Ocakta 12,5 km, Temmuzda ise 15 km kadardır. Hava sıcaklığı, her türlü yağış, bulutluluk ve nemde meydana gelen değişmeler, rüzgârlar ve kısaca iklimi oluşturan olaylar troposferde cereyan eder.

Troposfer ile Stratosfer arasında Tropopavz katına geçilir. Sıcaklıkta ani değişimin görüldüğü bu katın dünya yüzeyinden yüksekliği tropikal bölgede 20 km, kutuplarda ise 10 km kadardır.

 

Troposferin üzerinde ise 12-80 km’leri arasında yer alan Stratosfer’e geçilir. Bu kuşakta sıcaklık tekrar tedricen artarak stratosferin üst kısmında 50 km yükseklikte 0°C’ye çıkar. Buraya Stratopavz denir.

>> Sonraki Sayfa >>

 

Bu konuya henüz yorum yapılmamış. Düşüncelerini paylaşan ilk insan olmaya ne dersin?

Yorum yaz!

UYARI: Lütfen doğru ve güzel bir Türkçe ile hakaret etmeden yorum yapınız.
  Yukarı çık!