Aruz Ölçüsü (Aruz Vezni)

Tarih: 27 Mart 2012  |   Bölüm: Dil / Türkçe, Edebiyat  |   Okunma: 7.196  |   Yorumlar: Yok.  |   Yazar:

Divan şiirinde kullanılan ölçüye aruz ölçüsü denir. Arap şiirinden alınmıştır. Türk edebiyatında aruzla yazılan ilk eser Kutadgu Bilig’dir. (Şehname vezniyle)

Türkçe kelimelerden çok Arapça ve Farsça kelimelere uygun bir ölçüdür. Türkçe kelimelerle en iyi Mehmet Âkif, Tevfik Fikret ve Yahya Kemal tarafından uygulanmıştır. Şiirde ahengi sağlamak esastır.

Mısralardaki hecelerin açıklı-kapalılık bakımından denk olmasına ve belirli kalıpların kullanılmasına dayanır.

Dizelerde alt alta gelen heceler aynı değerde (açık ya da kapalı) olmalıdır.

Aruz Ölçüsü Örnekleri

Aşkın yolunda hicre tahammül günâh imiş
Uşşakın işi anın içün her gün âh imiş

Ahmed Paşa

Meni candan usandırdı cefâdan yâr usanmaz mı
Felekler yandı âhımdan mur3adım şem’i yanmaz mı

Fuzuli

Şivesi nâzı edâsı handesi pek bî-bedel
Gerdeni püskürme benli gözleri gaayet güzel

Nedim

Ey kimsesizler el verin kimsesizlere
Onlardır ancak el verecek kimsesizlere

Yahya Kemal

Aruz Kalıpları

A) Düz Kalıplar:

1- Mefâilün / Mefâilün / Mefâilün / Mefâilün (. -. -) x 4
2- Müstef’ ilün / Müstef’ ilün / Müstef’ilün / Müstef’ilün (- -. -) x 4
3- Müstef’ilâtün / Müstef’ilâtün / Müstef’ilâtün / Müstef’ilâtün (- -. – -) x 4
4- Feûlün / Feûlün / Feûlün / Feûlün (. – -) x 4
B) Karışık Kalıplar:

1- Mefâilün / Mefâilün / Feûlün (. -. -) (. -. -) (. – -)
2- Feilâtün (Fâilâtün) / Feilâtün / Feilâtün / Feilün (fa’lün) (..- -) (..- -) (..- -) (.. -)
3- Fâilâtün / Fâilâtün / Fâilâtün / Fâilün (-. – -) (-. – -) (-. – -) (-. -)
4- Fâilâtün / Fâilâtün / Fâilün (-. – -) (-. – -) (-. -)
5- Müfteilün / Müfteilün / Fâilün (-.. -) (-.. -) (-. -)
6- Feûlün /Feûlün / Feûlün / Feûl (. – -) (. – -) (. – -) (. -)
7- Mefâilün / Feûlün / Mefâilün / Feûlün (. -. -) (. – -) (. -. -) (. – -)
8- Feilâtün (Fâilâtün) / Mefâilün / Feilün (Fa’lün) (.. -) (. -. -) (.. -)
9- Fa’lün / Feûlün / Fa’lün /Feûlün (. -) (. – -) (. -) (. – -)
10- Mef’ûlü / Fâilâtü / Mefâîlü / Fâilün (- -.) (-. -.) (. – -.) (-. -)
11- Mef’ûlü / Mefâîlün / Feûlün (- -.) (. – - -) (. – -)
12- Mef’ûlü / Mefâîlü / Mefâîlü / Feûlün (- -.) (. – -.) (. – -.) (. – -)
13- Mef’ûlü / Mefâîlün / Mef’ûlü / Feûlün (- -.) (. – - -) (- -.) (. – -)
14- Mef’ûlü / Mefâîlü / Feûlün (- -.) (. – -.) (. – -)
15- Müfte’ilün / Fâilün / Müfte’ilün / Fâilün (-.. -) (-. -) (-.. -) (-. -)

 

| >> Diğer Ölçü Türleri << |

Afşın Karakozanlı
Afşındır, delidir; ne yapsa, yeridir. Sevecendir, pek umursamaz; ama bir o kadar da haylaz. Derken efendim, hatır bilir, gönül sayar; ilgi alanıdır bilgisayar. Tabii, sadece bunlar olmaz kâfi; bazen neşeli bazen de kederli. Biraz ırkçıdır biraz deli; uykusuz geçmez geceleri... Art ardına dizerken dizeleri; sormayın ne kadar düşünceli. Öyle sevmez, sevemez her şeyi; o yüzden derler "ipe sapa gelmez biri". Diyen desin, söyleyen etsin, tutan yapsın; işte budur Karakozanlı Afşın.
   
Bu konuya henüz yorum yapılmamış. Düşüncelerini paylaşan ilk insan olmaya ne dersin?

Yorum yaz!

UYARI: Lütfen doğru ve güzel bir Türkçe ile hakaret etmeden yorum yapınız.

*

  Yukarı çık!