Ana Deniz Yolları

ana deniz ticaret boğazları yollarıGünümüzde büyük limanlardan kalkan gemiler, belli güzergâhları takip ederek dünyanın hemen her tarafına ulaşmaktadır. Büyük ölçüde okyanuslar arasında çeşitli mal taşıyan gemiler (petrol, kuru yük, maden, yolcu vs) belli bir zaman sürecinde belli güzergâhları izlemektedir. Özellikle 100 binlerce tonluk bir geminin taşıdığı yük dikkate alındığında, deniz yolu ulaşımı ile bir ülke veya kıtadan diğer ülke ve kıtaya ne kadar büyük ölçüde malın taşındığı kendiliğinden ortaya çıkmaktadır. Örneğin Rusya’nın bir yılda tükettiği 5 milyon ton buğday, 250 bin tonluk 20 gemi ile dünyanın herhangi bir bölgesinden Rusya’ya taşınabilmektedir. Bir büyük şehrin ihtiyacı olan birkaç yüz bin tonluk mal bir geminin yükünü oluşturmaktadır. atölye tipi sanayi

Dünya ölçüsünde deniz yolu trafiğinin bazı güzergâhlarda yoğunlaştığı ve sürekli olarak bu güzergâhlar üzerinde deniz ulaşım araçlarının sefer hâlinde olduğu görülmektedir. Belli başlı ulaşım yolları ise şunlardır:

Kuzey Atlantik Yolu: Dünyanın en yoğun deniz trafiği, Kuzeybatı Avrupa limanları ile Kuzey Amerika ve Güney Amerika arasındadır. Bu iki kıta arasında ham madde, yarı mamul ve mamul madde nakli gemiler aracılığı ile yapılır. Özellikle Güney Amerika’dan ham ve yarımamul mallar Kuzeybatı Avrupa’ya, Kuzey Amerika ve Avrupa arasında ise her türlü mamul ve yarımamul maddeler taşınır. modern sanayi

Kuzey Atlantik yolunun diğer bir özelliği, gerek Avrupa gerekse Amerika kıtasının doğu kesimindeki malların Panama Kanalı aracılığıyla Amerika kıtasının batısına ve Uzak Doğu’ya taşınmasıdır.

Kışın Kuzey Atlantik deniz yolu polar cephenin etkinliğine bağlı olarak fırtınalı geçer. Bilindiği gibi, kışın Kuzey Atlantik’te tropikal ve polar hava kütlelerinin karşılaşması ile fırtınalı cepheler birbirlerini takip eder, suyun sıcaklığı da donma noktasının altındır. Fırtınalar ise denizde şiddetli ve azgın dalgaları oluşturur. Ayrıca bütün mevsimlerde özellikle yaz ve sonbahar döneminde Atlantik’in batısında kuzeyden gelen soğuk Labrador soğuksu akıntısı sonucunda Gulfstream sıcaksu akıntısının karşılaşması ile Newfoundland açıklarında sisler oluşur. Ayrıca yaz döneminde buzullar (aysbergler) soğuksu akıntısı ile birlikte güneye doğru ilerler. Bu ise, deniz trafiği için çok tehlikeli olmaktadır. Tüm bunlara rağmen, Kuzey Atlantik deniz yolu dünya deniz ulaşım ve ticaretinin en yoğun olduğu bir güzergâh olup, dünyadaki taşınan malların yaklaşık yarısı bu yol üzerinde nakledilir (Şekil 6.6).

Akdeniz-Asya-Avustralya Yolu: Kuzey Atlantik’ten sonra gelen bu yol; Batı Avrupa’dan başlayıp Akdeniz, Süveyş Kanalı, Kızıldeniz’i izleyerek Hint Okyanusu’ na, oradan Doğu Afrika, Güneydoğu Asya ve Yeni Zelanda’ya kadar uzanır. Bu yolun esas düğüm noktası, Akdeniz’i Atlas Okyanusu’na bağlayan Cebelitarık Boğazı ile aynı denizi Kızıldeniz aracılığı ile Hint Okyanusu’na bağlayan Süveyş Kanalı’dır. Kızıldeniz’in güney nihayetinde yol ikiye ayrılır: Bunlardan biri, Doğu Afrika kıyısını, diğeri ise Basra Körfezi, Pakistan, Hindistan kıyılarını izleyerek buralardaki limanlara bağlantı sağlar. Sri Lanka (Seylan) Adası güneyinde Güney Avustralya’ya, Malakka Boğazı üzerinden Singapur, Endonezya, Malezya ile Doğu Asya ülkelerine (Çin, Japonya, Kore) giden ana deniz yolu güzergâhları vardır. Ayrıca Güneydoğu Asya adaları arasındaki boğazlar (Borneo ile Selebes adası arasında Makassar, Sunda adaları kuzeyinde Sunda gibi) da deniz trafiği yoğundur.

Özellikle Basra Körfezi çıkışlı güzergânlar üzerinde Orta Doğu petrollerini dünyanın her tarafına ulaştırlır; ayrıca Batı’nın sanayi ürünlerini doğuya ve Doğu’nun tarımsal ürünlerini batıya nakledilir. Sadece günümüzde değil geçmişte de bu yol özellikle Batı için önemli bir can damarı olmuştur. Nitekim bu yol, Britanya imparatorluğu’nun hayat damarı olarak da isimlendirilmiştir.

Diğer Önemli Okyanus Yolları: Süveyş Kanalı açılmadan önce (1859-1869), Doğu Asya’ya ulaşan önemli yol Afrika’nın güneyinden geçen Ümit Burnu yolu idi. Bu yol hâlâ önemini korumaktadır. Nitekim Kuzeybatı Avrupa ile Güney Afrika arasında ekonomik ve politik bağlılığı bu yol sağlamaktadır.

Okyanus ve denizlere kıyısı olan ülkeler arasında da yük taşımacılığı yapılır. İstanbul ve Çanakkale Boğazları aracılığıyla Karadeniz çevresindeki olan ülkeler, dış dünyaya bağlantı sağlar. Örneğin Rusya’dan sıvılaştırılmış doğal gazdan maden ve keresteye varıncaya kadar birçok mal, Boğazlar aracılığıyla taşınır.

Kuzeybatı Avrupa ile Güney Amerika arasındaki deniz yolu güzergâhı, Afrika’nın batı açıklarından ayrılarak Güney Amerika’ya yönelir. Bu yol aracılığı ile Kuzeybatı Avrupa’nın mamul malları, Amerika’ya, Güney Amerika’nın tarımsal ürünleri ise Avrupa’ya taşınır. Bu yol güzergâhında Buenos Aires limanından sonra güneye doğru deniz trafiği gittikçe azalır. Güney Amerika’nın batısında Guayaquil ve Lima en önemli limanlar arasında olup tarım ve maden ürünlerinin ihraç kapısıdır.

Kuzeybatı Avrupa, Batı Amerika ile Doğu Amerika arasındaki bağlantıyı 1914’de açılan Panama Kanalı sağlamaktadır. Nitekim, bu kanal açılmadan önce Amerika’nın batı sahillerine özellikle Kuzey Amerika’ya ulaşmak için Güney Amerika’yı dolaşmak gerekiyordu. Ayrıca bu kanal, Kuzeybatı Avrupa ve Amerika’dan Uzak Doğu’ya yapılan ulaşımda da kolaylık sağlamaktadır.

Basra Körfezi: Dünyada deniz trafiğinin en yoğun olduğu yollardan biridir. Burada üretilen petrol ve doğal gaz, Abadan, Abu Dabi, Dubai, Dahran, Küveyt, Katar’dan Batı Avrupa ve ABD ile Uzak Doğu’da Japonya, Güney Kore, Tayvan’a gönderilir.

Pasifikaşırı Yollar: Panama Kanalı’nın açılması ile Pasifik Okyanusu’ndaki yolların odak noktasını Yeni Zelanda-Panama yayı oluşturmuştur. Bugün Kuzey Amerika ile Yeni Zelanda, Batı Avrupa ile Yeni Zelanda ve Güney Amerika’ nın kuzeyi ile Yeni Zelanda arasındaki ulaşım çoğunlukla Yeni Zelanda-Panama yayını izler. Bunun nedeni kuşkusuz, Panama Kanalı’nı izleyen yolun Süveyş Kanalı yolundan daha kısa olmasıdır.

Honololu, Pasifikaşırı yollarının en önemli uğrak yeridir. Panama Kanalı’ndan ayrılan gemilerin çoğu, ister Filipinlere, Endonezya’ya, Hong Kong’a, ister doğrudan Japonya’ya gitsin daima Honololu’ya uğrar. Honololu’ya uğrayan diğer bir Pasifikaşırı yol da Seattle ve Vancouver ile Orta Pasifik, Auckland ve Güneydoğu Avustralya arasındaki yoldur.

Pasifikaşırı yollar arasında önemli olan diğer bir yol da Kuzey Pasifik Yolu’dur. Bu yol, ABD Pasifik limanları ile Uzak Doğu limanları arasında uzanır. Kuzey Pasifik yolu esas itibariyle, Seattle ile Yokohoma arasındaki güzergâhı izler. Bu yol, Honololu’ya uğrayan yoldan 1550 deniz mili kadar daha kısadır.

Kuzey Pasifik yollarında çalışan gemiler iki grupta toplanır: 1) Kuzey Amerika’nın Pasifik limanları ile Doğu ve Güney Asya ile Doğu Avustralya limanları arasında çalışanlar, 2) Kuzey Amerika’nın doğusu, Batı Avrupa ve Güney Amerika’nın kuzey kıyıları limanları ile Doğu ve Güney Asya limanları arasında çalışanlar.

Bu konuya henüz yorum yapılmamış. Düşüncelerini paylaşan ilk insan olmaya ne dersin?

Yorum yaz!

UYARI: Lütfen doğru ve güzel bir Türkçe ile hakaret etmeden yorum yapınız.
  Yukarı çık!