İlk Anayasalar (Türk Tarihindeki Anayasalar)

Tarih: 17 Ağustos 2012  |   Bölüm: Bilgisaçar  |   Okunma: 13.799  |   Yorumlar: 8 yorum  |   Yazar:

ilk anayasalarTürk siyasi tarihinde şu ana kadar 4 tane anayasa var olmuştur. Bu anayasalar, dönemin koşullarına göre biçimlenmiş, Osmanlı Devleti ve Türkiye Cumhuriyeti’nde uygulanan yasalar olmuşlardır. Bu anayasaları kısaca şöyle söyleyebiliriz: Kanun-i Esasi, 1921 Anayasası, 1924 Anayasası, 1961 Anayasası, 1982 Anayasası.

1. Kanun-i Esasi

 

- Kanun-i Esasi, ilk Osmanlı (yani Türk) anayasasıdır. 1876 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

- Genç Osmanlıların etkisiyle yapılmıştır.

- Meclis-i Umumi adında parlamento kurdurmuş ve iki meclisten oluşmuştur.

a) Meclis-i Ayan: Padişah tarafından atanan üyelerden oluşuyordu.

b) Meclis-i Mebusan: Halk tarafından seçimle geliyordu. Padişaha halk tarafından seçilen bu mec isi istediği zaman feshedebilme yetkisi verilmiştir.

- Kanun-i Esasi meşruti monarşi sistemidir.

I. Meşrutiyet, II. Abdülhamit tarafından kaldırıldıktan sonra, bu sefer Genç Türkler’in etkisiyle II. Meşrutiyet ilan edilmiş, sonrasında 31 Mart Olayı meydana gelmiştir. Padişahın yetkileri daraltılmış, meclisin yetkileri artmıştır. Sistem tam olarak meşru monarşi haline gelmiştir.

 

2. 1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye)

 

Son Osmanlı Mebusan Meclisi Müdafaa-i Hukukçuların etkisiyle Misak-ı Milli’yi kabul etti. Mebusan Meclisi, İngilizlerin İstanbul’u işgaliyle kapandıktan sonra yeni bir devletin habercisi olan TBMM 23 Nisan 1920′de açıldı. Kurucu bir meclistir.

I. TBMM 20 Ocak 1921′de Teşkilat-ı Esasiye’yİ (1921 Anayasası) kabul etti.

1921 Anayasası’ndaki sistem meclis hükümeti sistemidir.

Temel ilke ise, milli egemenliktir.

- Yasama ve yürütme güçleri meclis hükümeti sistemi olması nedeniyle yasama organı olarak TBMM’nin elindedir.

- Bakanlar meclis tarafından seçilir ve meclis bakanları her zaman değiştirebilir.

- İt ve nahiyelerde yerinden yönetim ilkesi (mahalli idareler) ¡ilk kez bu anayasa ile kabul edilmiştir.

- Devlet başkanlığı makamı ise henüz yoktur.

  Yukarı çık!